Ali Sulton
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 317-b. — ziyouz.com
Ali Sulton (1416—?) - Turfonning birinçi sultoni. 1469 y. Turfonni sultonlik deb e'lon qildi, uning siyosiy-iqtisodiy qudratini oşirdi. A. S. davrida q.x. va hunarmandçilik ança rivojlandi. Korizlar köpaydi, ekin maydonlari kengaydi, don mahsuloti çetga çiqarila boşlandi. A. S. Qoju, Lyukçun bekliklarini, 1473 y.da Qumul (Xomi) sultonligini iş-ğol qilib, öz sultonligiga birlaştiradi, Xitoy Min imperatorligi qöl ostidagi Guanju, Şaju ş.larini öz hududiga qöşib olib, Ğarb b-n Şarq örtasidagi savdoni, Ipak yöliga hukmronlikni ham öz qöliga oladi. A. S. 1491 y.ga kelib Xitoy devorining ğarbiy darvozasi taşqarisidagi ön bir şaharni egallab oladi, uning içidagi Suju, Guanju ş.lariga ham bir neça bor bostirib kirib, Min imperatorligini bevosita tahdid ostida qoldiradi. Uyğur yerlarining şarqiy qismida A. S taşkil qilgan mazkur Turfon sultonligi 15— 16-a.larda öz ravnaqining çöqqisiga çiqqan edi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛИ СУЛТОН (1416—?) - Турфоннинг биринчи султони. 1469 й. Турфонни султонлик деб эълон қилди, унинг сиёсий-иқтисодий қудратини оширди. А. С. даврида қ.х. ва ҳунармандчилик анча ривожланди. Коризлар кўпайди, экин майдонлари кенгайди, дон маҳсулоти четга чиқарила бошланди. А. С. Қожу, Люкчун бекликларини, 1473 й.да Қумул (Хоми) султонлигини иш-ғол қилиб, ўз султонлигига бирлаштиради, Хитой Мин императорлиги қўл остидаги Гуанжу, Шажу ш.ларини ўз ҳудудига қўшиб олиб, Ғарб б-н Шарқ ўртасидаги савдони, Ипак йўлига ҳукмронликни ҳам ўз қўлига олади. А. С. 1491 й.га келиб Хитой деворининг ғарбий дарвозаси ташқарисидаги ўн бир шаҳарни эгаллаб олади, унинг ичидаги Сужу, Гуанжу ш.ларига ҳам бир неча бор бостириб кириб, Мин императорлигини бевосита таҳдид остида қолдиради. Уйғур ерларининг шарқий қисмида А. С ташкил қилган мазкур Турфон султонлиги 15— 16-а.ларда ўз равнақининг чўққисига чиққан эди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.