Alizarin
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 322–323-b. — ziyouz.com
Alizarin ALIZARIN, 1,2-digidrooksiantraxinon, SIN8O4 — zarğaldoq-qizil kristall. Mol. m. 240,20. Suyuklaniş t-rasi 290°, qaynaş t-rasi 430°. Suvda yomon, etil spirtda örtaça eriydi; benzol, sirka kislota, işqorlarda yaxşi eriydi. A. röyan ösimligi (Rubia tinctorium) ildizida glyukozid holda uçraydi. Birinçi marta 1869 y.da nemis kimyogarlari K. Grebe va K. T. Liberman tomonidan sintez qilingan. Sanoatda sintetik A. işlatiladi. A. köp valentli metallar (mas, alyuminiy va b.) b-n rangli tuzlar hosil qiladi. A. analitik kimyoda köp metallarning ionlarini aniqlaşda, ba'zi böyoqlarni sintez qilişda yarim mahsulot sifatida işlatiladi; uning alyuminiyli loki badiiy böyoqlar tayyorlaşda va poligrafiyada qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛИЗАРИН, 1,2-дигидрооксиантрахинон, СИН8О4 — зарғалдоқ-қизил кристалл. Мол. м. 240,20. Суюкланиш т-раси 290°, қайнаш т-раси 430°. Сувда ёмон, этил спиртда ўртача эрийди; бензол, сирка кислота, ишқорларда яхши эрийди. А. рўян ўсимлиги (Rubia tinctorium) илдизида глюкозид ҳолда учрайди. Биринчи марта 1869 й.да немис кимёгарлари К. Гребе ва К. Т. Либерман томонидан синтез қилинган. Саноатда синтетик А. ишлатилади. А. кўп валентли металлар (мас, алюминий ва б.) б-н рангли тузлар ҳосил қилади. А. аналитик кимёда кўп металларнинг ионларини аниқлашда, баъзи бўёқларни синтез қилишда ярим маҳсулот сифатида ишлатилади; унинг алюминийли локи бадиий бўёқлар тайёрлашда ва полиграфияда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.