Alkor
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 348–349-b. — ziyouz.com
Alkor ALKOR, toğzira (Athamanta macrophylla) — ziradoşlar oilasiga mansub öq ildizli köp yillik rezavor ösimlik. Böyi 1—2 m. Yoşiga qarab har yili bittadan 15 tagaça poya çiqaradi. Barglari murakkab, qalin. Töpgullari soyabon, murakkab, poyasining uçida joylaşgan. Har bir soyabonçada 20 taça gul böladi. Ildizi yöğon. Uruğlari mayda, tuxumsimon, uz. 4—6 mm. A. iyun — iyulda gullaydi, avg.— sent.da uruği pişadi. Örta Osiyo florasi uçun endemik hisoblanadi. Özbekistonda 1500—2800 m balandlikdagi toğ yonbagrlarida ösadi. Toşkent, Namangan, Farğona va Surxondaryo viloyatlarida tarqalgan. A., ayniqsa, uning uruği, guli va barglari xuşböy efir moylariga nihoyatda boy (1,67%). Şuning uçun A.ni mahalliy aholi rezavor ösimlik sifatida taomga işlatadi. A. qöşilgan sut mahsulotlari uzoq vaqt (15—20 kun) gaça açimaydi. Uning soyada yoki oftobda quritilgan bargi va uruğlari bodring, pomidor, karam, olma, qovun, tarvuz va b.ni tuzlaş uçun işlatiladi. A.ning öziga xos xuşböy hidi uzoq saqlanib turadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛКОР, тоғзира (Athamanta macrophylla) — зирадошлар оиласига мансуб ўқ илдизли кўп йиллик резавор ўсимлик. Бўйи 1—2 м. Ёшига қараб ҳар йили биттадан 15 тагача поя чиқаради. Барглари мураккаб, қалин. Тўпгуллари соябон, мураккаб, поясининг учида жойлашган. Ҳар бир соябончада 20 тача гул бўлади. Илдизи йўғон. Уруғлари майда, тухумсимон, уз. 4—6 мм. А. июнь — июлда гуллайди, авг.— сент.да уруғи пишади. Ўрта Осиё флораси учун эндемик ҳисобланади. Ўзбекистонда 1500—2800 м баландликдаги тоғ ёнбагрларида ўсади. Тошкент, Наманган, Фарғона ва Сурхондарё вилоятларида тарқалган. А., айниқса, унинг уруғи, гули ва барглари хушбўй эфир мойларига ниҳоятда бой (1,67%). Шунинг учун А.ни маҳаллий аҳоли резавор ўсимлик сифатида таомга ишлатади. А. қўшилган сут маҳсулотлари узоқ вақт (15—20 кун) гача ачимайди. Унинг сояда ёки офтобда қуритилган барги ва уруғлари бодринг, помидор, карам, олма, қовун, тарвуз ва б.ни тузлаш учун ишлатилади. А.нинг ўзига хос хушбўй ҳиди узоқ сақланиб туради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.