Allellar köpligi

Allellar köpligi (nem Allele multiple) — bir xromosoma lokusidagi bitta gendan mutatsiya natijasida vujudga kelgan allellar guruhi. A. k. organizmning muayyan xususiyatlarini belgilab beradi. A.k. ni ifodalovçi belgilar quyidagilardan iborat: 1) doimo muayyan genlar b-n boğlangan bölişi, ya'ni ular b-n genlar örtasidagi krossingoverning har doim bir xilda turişi takrorlanadi; 2) ikkita allel birga zigotada duç kelganida ham ular b-n boğliq bölgan irsiy effekt kuçaymasligi, ya'ni allel ta'sirining örtaça bölişi; 3) birinçi böğin gametalarida ularning ajralib ketişi, ya'ni bir genning ikki allelini egallagan geterozigotadan allellarning bölinayotgan gametalarga borişi. Mutatsiya natijasida özgargan genlarning ma'lum bir allellar guruhiga mansubligi quyidagi hollarda ma'lum böladi: a) özgargan genlardan kelib çiqqan fenotiplar öxşaş bölganida; b) özgargan genning bir juft allelini egallagan geterozigota fenotipi ikki alleldan biriga öxşaganda yoki örtaça bölganda; v) struktura jihatidan mustahkam tuziliş b-n boğliq bölmagan allellar turli gametalar böyiça bölinib turganda. Genotipik muhit A. k. faoliyatiga kuçli ta'sir qiladi. Bu ta'sir ba'zi bir allellar faoliyatiga xos bölişi ham mumkin. A.k. guruhida dominantlik darajasi mutatsiyaning çekka retsessiv tipidan boşlab ortib boradi; boşqa guruhlarda dominantlik turliça röy beradi. Şu sababdan har bir gomozigotali va geterozigotali genotip boşqa fenotipni belgilaşi ham mumkin.