Allil sianid
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 353-b. — ziyouz.com
Allil sianid (3-butennitril), CH2=CHCH2CN — rangsiz suyuqlik; mol. m. 67,09; suyuqlaniş t-rasi — 86,8°, qaynaş t-rasi 118,5°; ziçligi 837,7 kg/ m1. Suvda eruvçanligi 3,8% (20°da). Organik erituvçilarda yaxşi eriydi. Suv b-n azeotrop aralaşmalar hosil qiladi. A. s. alifatik töiinmagan nitrillarning xossalariga ega. Işqoriy mu-hitda izomerlanib krotononitril (CH3CHqSN>))ning sis-va transizomerlari aralaşmasini hosil qiladi. Şuning uçun A.s.ning işqoriy muhitdagi gidrolizida kroton kislota CH3CH=CHCOOH, kislotali muxitdagi gidrolizida esa vinilsirka kislota CH2=CHCH2COOH hosil böladi. A.s. allil bromid (allil xlorid)ga bevosita CuCN yoki allil xloridga rN 3—6 bölgan suvli muhitda CuCl katalizatorligida HCN (NaCN) ta'sir ettirib olinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛЛИЛ ЦИАНИД (3-бутеннитрил), CH2=CHCH2CN — рангсиз суюқлик; мол. м. 67,09; суюқланиш т-раси — 86,8°, қайнаш т-раси 118,5°; зичлиги 837,7 кг/ м1. Сувда эрувчанлиги 3,8% (20°да). Органик эритувчиларда яхши эрийди. Сув б-н азеотроп аралашмалар ҳосил қилади. А. ц. алифатик тўиинмаган нитрилларнинг хоссаларига эга. Ишқорий му-ҳитда изомерланиб кротононитрил (СН3СНқСН>))нинг цис-ва трансизомерлари аралашмасини ҳосил қилади. Шунинг учун А.ц.нинг ишқорий муҳитдаги гидролизида кротон кислота СН3СН=СНСООН, кислотали мухитдаги гидролизида эса винилсирка кислота СН2=CHСН2СООН ҳосил бўлади. А.ц. аллил бромид (аллил хлорид)га бевосита CuCN ёки аллил хлоридга рН 3—6 бўлган сувли муҳитда CuCl катализаторлигида HCN (NaCN) таъсир эттириб олинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.