Alouddin xalji
Manba: ÖzME, Qöşimça (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 11-b. — ziyouz.com
Alouddin xalji ALOUDDIN XALJI, Alouddin Muhammadşoh I — Dehli sul-tonligi hukmdori (1296— 1316). Ama-kisi Jaloliddin Xaljini xiyonatkorona öldirib taxtni egallagan. Sal-tanatni mustahkamlab, hududini ken-gaytirgan. Yagona ma'muriy tizimni joriy qilgan, soliqlarni tartibga solgan. Musulmon ruhoniylarining davlat işlariga aralaşuviga çek qöygan. Iqtodorlar va musulmon-diniy muassasalari (inomlar va vaqflar) davlat xazinasi foydasiga musodara qilingan, yerlardan olinadigan soliq miqdori ança oşirilgan. A.X. davrida dehqonlardan olinadigan natural soliqlar mikdori hosilning yarmigaça oşirilgan. A.X. ul-kan qöşin tuzgan, möğullar salta-natning şim.-ğarbiy çegaralariga qilgan bosqinlarini bir neça marta (1303—08) qaytargan. Öz navbatida Jan.
Hindistonda zafarli uruşlar olib borgan (1306—13 y.lardagi Dekan yurişlari). A.X. Aşoka davridan söng birinçi bölib butun Hindiston hududini öz içiga olgan yagona davlat tuzişga erişgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛОУДДИН ХАЛЖИ, Алоуддин Муҳаммадшоҳ I — Деҳли сул-тонлиги ҳукмдори (1296— 1316). Ама-киси Жалолиддин Халжини хиёнаткорона ўлдириб тахтни эгаллаган. Сал-танатни мустаҳкамлаб, ҳудудини кен-гайтирган. Ягона маъмурий тизимни жорий қилган, солиқларни тартибга солган. Мусулмон руҳонийларининг давлат ишларига аралашувига чек қўйган. Иқтодорлар ва мусулмон-диний муассасалари (иномлар ва вақфлар) давлат хазинаси фойдасига мусодара қилинган, ерлардан олинадиган солиқ миқдори анча оширилган. А.Х. даврида деҳқонлардан олинадиган натурал солиқлар микдори ҳосилнинг ярмигача оширилган. А.Х. ул-кан қўшин тузган, мўғуллар салта-натнинг шим.-ғарбий чегараларига қилган босқинларини бир неча марта (1303—08) қайтарган. Ўз навбатида Жан.
Ҳиндистонда зафарли урушлар олиб борган (1306—13 й.лардаги Декан юришлари). А.Х. Ашока давридан сўнг биринчи бўлиб бутун Ҳиндистон ҳудудини ўз ичига олган ягона давлат тузишга эришган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.