Alp burmalanişi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 375-b. — ziyouz.com
Alp burmalanişi - asosan kaynozoydagi tektogenez erasi; geosinklinal obl.larda vujudga kelib, mezozoy va paleogenda rivojlangan. A.b. natijasida geosiiklinallar burmali toğlarga aylangan. Öşa vaqtda Alp burmali toğlari (A.b. nomi şundan) va Alp geosinklinal (burmali) obl. va b. tuzilişlar şakllandi. A.b. Örta dengiz va Tinç okean mintaqalariga ajratilgan. Örta dengiz mintaqasiga Apennin, Alp, Karpat, Qrim toğlari, Katta Kavkaz, Pomir, Himolay va b. kiradi; Tinç okean mintaqasiga Kordilyera, And, Kamçatka, Kuril, Yaponiya, Filippin o.laridagi toğlar va b. kiradi. A.b.dagi toğlar yoş, ular kam yemirilgan, şuning uçun ham yer yuzasidagi eng baland toğlar hisoblanadi. A.b. şuningdek tokembriy, paleozoy va mezozoyda kötarilgan toğlarga ham ta'sir qilgan. Bu mintaqalarda vulkanizm va seysmik harakatlar kuçliligidan A.b.ning ayrim tuzilişlari hali ham rivojlanişda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛЬП БУРМАЛАНИШИ - асосан кайнозойдаги тектогенез эраси; геосинклиналь обл.ларда вужудга келиб, мезозой ва палеогенда ривожланган. А.б. натижасида геосииклиналлар бурмали тоғларга айланган. Ўша вақтда Альп бурмали тоғлари (А.б. номи шундан) ва Альп геосинклиналь (бурмали) обл. ва б. тузилишлар шаклланди. А.б. Ўрта денгиз ва Тинч океан минтақаларига ажратилган. Ўрта денгиз минтақасига Апеннин, Альп, Карпат, Қрим тоғлари, Катта Кавказ, Помир, Ҳимолай ва б. киради; Тинч океан минтақасига Кордильера, Анд, Камчатка, Куриль, Япония, Филиппин о.ларидаги тоғлар ва б. киради. А.б.даги тоғлар ёш, улар кам емирилган, шунинг учун ҳам ер юзасидаги энг баланд тоғлар ҳисобланади. А.б. шунингдек токембрий, палеозой ва мезозойда кўтарилган тоғларга ҳам таъсир қилган. Бу минтақаларда вулканизм ва сейсмик ҳаракатлар кучлилигидан А.б.нинг айрим тузилишлари ҳали ҳам ривожланишда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.