Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Alt

    Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 376–377-b. — ziyouz.com

    Alt (ital. alto — yuqori, baland) — ovoz va soz turi; 1) xor yoki vokal ansamblda partiya, xonanda bolalar yoki ayollar (metsso-soprano, kontralto)ning past (yöğon) ovozi. Tenordan yuqori yoziladi; 2) xonanda öğil bolalarning past (yöğon) ovozi; 3) skripkasimon sozlar guruhiga mansub 4 torli kamonli soz, şaklan skripkadan kattaroq, kvinta past sozga ega. A. turli ansambllarda va simfonik orkestrda jörnavoz va yakkanavoz soz sifatida işlatiladi; 4) A. yoki altgorn — puflama sozlar orkestridagi mis soz; 5) orkestr sozlarining A. turlari: domra-A., klarnet-A., trombon-A. va b. Ayrim özbek xalq çolğulari (dutor, sato, afğon rubobi)ning diapazoni A. diapazoniga töğri keladi. Özbek xalq çolğulari orkestri tarkibidan yangi yaratilgan dutor-A. va ğijjak-A. örin olgan. Özbekistonda ötkaziladigan torli sozlar ijroçilari tanlovida A. ijroçilari ham qatnaşadi. Özbekiston kompozitorlari torli A. uçun yirik asarlar yaratişgan (mas, B. Zeydmanning A. va simfonik orkestr uçun 1—2-konsert, A. va fortepiano uçun konsertinolari; Hab. Rahimovning A. va orkestr uçun konserti, A. Kozlovskiyning ğijjak-, A. va fortepiano uçun sonatasi va b).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    АЛЬТ (итал. alto — юқори, баланд) — овоз ва соз тури; 1) хор ёки вокал ансамблда партия, хонанда болалар ёки аёллар (меццо-сопрано, контральто)нинг паст (йўғон) овози. Тенордан юқори ёзилади; 2) хонанда ўғил болаларнинг паст (йўғон) овози; 3) скрипкасимон созлар гуруҳига мансуб 4 торли камонли соз, шаклан скрипкадан каттароқ, квинта паст созга эга. А. турли ансамблларда ва симфоник оркестрда жўрнавоз ва якканавоз соз сифатида ишлатилади; 4) А. ёки альтгорн — пуфлама созлар оркестридаги мис соз; 5) оркестр созларининг А. турлари: домра-А., кларнет-А., тромбон-А. ва б. Айрим ўзбек халқ чолғулари (дутор, сато, афғон рубоби)нинг диапазони А. диапазонига тўғри келади. Ўзбек халқ чолғулари оркестри таркибидан янги яратилган дутор-А. ва ғижжак-А. ўрин олган. Ўзбекистонда ўтказиладиган торли созлар ижрочилари танловида А. ижрочилари ҳам қатнашади. Ўзбекистон композиторлари торли А. учун йирик асарлар яратишган (мас, Б. Зейдманнинг А. ва симфоник оркестр учун 1—2-концерт, А. ва фортепиано учун концертинолари; Ҳаб. Раҳимовнинг А. ва оркестр учун концерти, А. Козловскийнинг ғижжак-, А. ва фортепиано учун сонатаси ва б).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.