Alxesiras konferensiyasi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 378–379-b. — ziyouz.com
Alxesiras konferensiyasi (1906.15.1—7.4) — Ispaniyaning Alxesiras ş.da Germaniyaning taşabbusi b-n çaqirilgan xalqaro konferensiya. Marokaşdagi Fransiya-Germaniya raqobati 1905 y.da Marokaş janjalini keltirib çiqardi. A.k.ning çaqirilişi şu xalqaro tanglikni bartaraf etişga qaratilgan edi. Unda Avstriya-Vengriya, Angliya, AQŞ, Belgiya, Germaniya, Ispaniya, Italiya, Marokaş, Niderlandiya, Portugaliya, Rossiya, Fransiya va Şvetsiya qatnaşdi. A.k. Marokaşni boşqariş uçun Angliya, Germaniya, Fransiya va Ispaniya nazorati ostida xalqaro bank, şuningdek Fransiya va Ispaniyaga tobe bölgan politsiyani taşkil etdi. A.k. rasmiyat uçungina Marokaş sultonligining «mustaqilligi», «hududiy butunligi», Marokaşdagi barça millatlarning «iqtisodiy ozodligi» va «teng huquqligi»ni e'lon qildi. Amalda esa Angliya, Rossiya, AQŞ va b. davlatlarning qöllab-quvvatlaşi b-n Fransiya va Ispaniya Marokaşdagi öz zonalarini boşqariş huquqiga ega böldilar. A.k. Germaniyaning diplomatik mağlubiyati bölgan va Fransiyaning Marokaşni batamom bosib olişiga yöl oçgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛЬХЕСИРАС КОНФЕРЕНЦИЯСИ (1906.15.1—7.4) — Испаниянинг Альхесирас ш.да Германиянинг ташаббуси б-н чақирилган халқаро конференция. Марокашдаги Франция-Германия рақобати 1905 й.да Марокаш жанжалини келтириб чиқарди. А.к.нинг чақирилиши шу халқаро тангликни бартараф этишга қаратилган эди. Унда Австрия-Венгрия, Англия, АҚШ, Бельгия, Германия, Испания, Италия, Марокаш, Нидерландия, Португалия, Россия, Франция ва Швеция қатнашди. А.к. Марокашни бошқариш учун Англия, Германия, Франция ва Испания назорати остида халқаро банк, шунингдек Франция ва Испанияга тобе бўлган полицияни ташкил этди. А.к. расмият учунгина Марокаш султонлигининг «мустақиллиги», «ҳудудий бутунлиги», Марокашдаги барча миллатларнинг «иқтисодий озодлиги» ва «тенг ҳуқуқлиги»ни эълон қилди. Амалда эса Англия, Россия, АҚШ ва б. давлатларнинг қўллаб-қувватлаши б-н Франция ва Испания Марокашдаги ўз зоналарини бошқариш ҳуқуқига эга бўлдилар. А.к. Германиянинг дипломатик мағлубияти бўлган ва Франциянинг Марокашни батамом босиб олишига йўл очган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.