Alyuminiy qotişmalari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 381-b. — ziyouz.com
Alyuminiy qotişmalari -asosiy qismi alyuminiydan iborat qotişmalar. A.q. alyuminiyga Si, Si, Mg, Zn, Mn, Ni, Fe, Ti va b. element larni alohida-alohida yoki ma'lum kombinatsiyada qöşib suyuqlantiriş yöli b-n tayyorlanadi. A.q.ga legirlovçi elementlar sifatida Ni, Cr, Sa va b., qotişma xossalarini yaxşilaydigan elementlar sifatida esa oz miqdorda Na, Be, Ti, Ce, Nb ham qöşiladi. Bu elementlar fizik, kimyoviy va mexanik xossalari xilma-xil A.q. hosil qilişga imkon beradi. A.q. yengil bölişi b-n birga ança puxta ham-dir. A.q. deformatsiyalanadigan va qu-yiladigan qotişmalar guruhlariga bölinadi. Deformatsiyalanadigan A.q. har xil yarim fabrikatlar va buyumlar tayyorlaş, quyiladigan A.q. esa xilma-xil detallar quyişda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛЮМИНИЙ ҚОТИШМАЛАРИ -асосий қисми алюминийдан иборат қотишмалар. А.қ. алюминийга Си, Si, Mg, Zn, Mn, Ni, Fe, Ti ва б. элемент ларни алоҳида-алоҳида ёки маълум комбинацияда қўшиб суюқлантириш йўли б-н тайёрланади. А.қ.га легирловчи элементлар сифатида Ni, Cr, Са ва б., қотишма хоссаларини яхшилайдиган элементлар сифатида эса оз миқдорда Na, Be, Ti, Ce, Nb ҳам қўшилади. Бу элементлар физик, кимёвий ва механик хоссалари хилма-хил А.қ. ҳосил қилишга имкон беради. А.қ. енгил бўлиши б-н бирга анча пухта ҳам-дир. А.қ. деформацияланадиган ва қу-йиладиган қотишмалар гуруҳларига бўлинади. Деформацияланадиган А.қ. ҳар хил ярим фабрикатлар ва буюмлар тайёрлаш, қуйиладиган А.қ. эса хилма-хил деталлар қуйишда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.