Alyuminiylaş
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 381–382-b. — ziyouz.com
Alyuminiylaş ALYUMINIYLAŞ, alitirlaş -yuqori t-rada işlatiladigan pölat va çöyan buyumlarning sirtki qatlamini 0,02—1,2 mm gaça alyuminiyga töyintiriş. Ularning 1100° t-ragaça kuyindi bardoşliligini va oksidlanişga qarşilik xossasini oşiriş maqsadida qilinadi. Bunda alyuminiy oksidlanib, buyumni keyingi oksidlanişdan saqlaydigan oksid parda (A12O3) hosil qiladi. Asosan, kam uglerodli, kamdan-kam hollarda esa örtaça uglerodli pölat, kulrang çöyan va issiqlik ta'siriga çidamli legirlangan pölat buyumlar alyuminiylanadi. Bundan taşqari, A.ning metallaş (detal sirtiga alyuminiy kukuni surkalib, diffuzion yumşatiladi); böşatiş (detal alyuminiy böyoği b-n böyab, diffuzion böşatiladi); 700—800° t-rali alyuminiy eritmasida tutib turiş va b. usullari bor. Avtomobil dvigatellarining klapanlari, gaz turbinalarining kurak hamda soplolari va b.ni tayyorlaşda A.dan foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛЮМИНИЙЛАШ, алитирлаш -юқори т-рада ишлатиладиган пўлат ва чўян буюмларнинг сиртки қатламини 0,02—1,2 мм гача алюминийга тўйинтириш. Уларнинг 1100° т-рагача куйинди бардошлилигини ва оксидланишга қаршилик хоссасини ошириш мақсадида қилинади. Бунда алюминий оксидланиб, буюмни кейинги оксидланишдан сақлайдиган оксид парда (А12О3) ҳосил қилади. Асосан, кам углеродли, камдан-кам ҳолларда эса ўртача углеродли пўлат, кулранг чўян ва иссиқлик таъсирига чидамли легирланган пўлат буюмлар алюминийланади. Бундан ташқари, А.нинг металлаш (деталь сиртига алюминий кукуни суркалиб, диффузион юмшатилади); бўшатиш (деталь алюминий бўёғи б-н бўяб, диффузион бўшатилади); 700—800° т-рали алюминий эритмасида тутиб туриш ва б. усуллари бор. Автомобиль двигателларининг клапанлари, газ турбиналарининг курак ҳамда соплолари ва б.ни тайёрлашда А.дан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.