Ambistomasimonlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 395-b. — ziyouz.com
Ambistomasimonlar S I M O N L A R (Ambysto-mafi dae) — dumli amfibiyalar oilasi. 35 turi bor. Şim. Amerikada tarqalgan. Faqat 1 turi Tailand va Dirma toğlarida uçraydi. A.ning böyi 30 sm ça, salamandraga öxşaydi. Suvga yaqin zax joylarda yaşaydi, lekin tuxumini bahorda suvga qöyadi. A. tuxumi urğoçisining jinsiy yöllarida uruğlanadi. Marmar A. esa tuxumini quruklikka qöyadi, urğoçisi tuxumini itbaliq çiqqunça kulça bölib örab yotadi. Tuxumdan çiqqan itbaliqpar yomğir b-n suv havzasiga oqib boradi. Bir neça oydan keyin metamorfozga uçrab yoş A.ga aylanadi va quruqlikka çiqadi. A. umurtkasiz hayvonlar b-n oziqlanadi. Keng tarqalgan yölbars A. (Ambystoma tigranum)ning uz. 28 sm ga yetadi. Yölbars A. liçinkasi metamorfoz layokatini yöqotgan, itbaliqlik davrida baloğatga yetadi va kupaya oladi. Uning bu neotenik itbaliği aksolotl (suv öyinçoği) deyiladi. Boşqa A. ham neoteniya xususiyatiga ega. A.ning 5 turi va kenja turlari Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
А М Б И С Т О М А С И М О Н Л А Р (Ambysto-mafi dae) — думли амфибиялар оиласи. 35 тури бор. Шим. Америкада тарқалган. Фақат 1 тури Таиланд ва Дирма тоғларида учрайди. А.нинг бўйи 30 см ча, саламандрага ўхшайди. Сувга яқин зах жойларда яшайди, лекин тухумини баҳорда сувга қўяди. А. тухуми урғочисининг жинсий йўлларида уруғланади. Мармар А. эса тухумини қурукликка қўяди, урғочиси тухумини итбалиқ чиққунча кулча бўлиб ўраб ётади. Тухумдан чиққан итбалиқпар ёмғир б-н сув ҳавзасига оқиб боради. Бир неча ойдан кейин метаморфозга учраб ёш А.га айланади ва қуруқликка чиқади. А. умурткасиз ҳайвонлар б-н озиқланади. Кенг тарқалган йўлбарс A. (Ambystoma tigranum)нинг уз. 28 см га етади. Йўлбарс А. личинкаси метаморфоз лаёкатини йўқотган, итбалиқлик даврида балоғатга етади ва купая олади. Унинг бу неотеник итбалиғи аксолотль (сув ўйинчоғи) дейилади. Бошқа А. ҳам неотения хусусиятига эга. А.нинг 5 тури ва кенжа турлари Халқаро Қизил китобга киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.