Amerikaliklar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 410-b. — ziyouz.com
Amerikaliklar - AQŞ aholisining köpçilik qismini taşkil etadigan xalq. A. 194,2 mln. kişidan ortiq (1992), jumladan AQŞda 193 mln. kişi. Kanadada 320 ming kişi, Meksikada 135 ming kişi, Buyuk Britaniyada 120 ming kişi yaşaydi. A. millati 17-a.ning boşlarida Angliyaning Şim. Amerikadagi mustamlakasiga Yevropadan köçib kelgan kişilar (ingliz, şotland, irland, golland, fransuz, ispan va b.) dan taşkil topgan. A. millati asosan Şim. Amerikada mustaqillik uçun kuraş (1775 — 83) arafasida va şu kuraş mobaynida şakllangan. AQŞga muhojir bölib kelgan turli-tuman etnik guruhlar assimilyatsiya bölib, A. qiyofasiga, tili va madaniya-tiga öz hissalarini qöşa bordilar. 19-a. örtalarida, fuqarolar uruşi (1861 — 65) arafasida AQŞga köp irland va nemislar keldi. 19- a.ning oxirlarida esa Ğarbiy Yevropa b-n bir qatorda Şarqiy va Jan. Yevropadan, Osiyodan muhojirlarning kela boşlaşi A.ning etnik xilma-xilligini kuçaytirdi. 1- jahon uruşi davrida (1914 — 18 y.larda) Meksikadan, Lotin Amerikasining boşqa mamlakatlaridan ham juda köp muhojirlar keldi. 1- ja-hon uruşidan keyin çet ellardan köçib keliş qonuniy çeklab qöyilgaç, kelgindilar soni kamaya boşladi. Dindorlari asosan protestantlar, katoliklar. A. millati nisbatan yoş. Etnik jihatdan qöşiliş jarayoni tuğallanganiça yöq. Köpgina milliy guruh (polyak, italyan va b.)lar öz mamlakatlari madaniyatlarini qisman saqlab qolganlar, lekin ingliz tilida sözlaşadilar. Amerikalik özbeklar ham til, urf-odat, madaniyatlarini saqdab qolganlar (yana q. Amerika Qöşma Ştatlari maqolasining Aholisi qismiga). A. ingliz tilining amerikan şevasida sözlaşadi. Şartli ravişda ba'zan Amerika qit'asida yaşovçilarning hammasini A. deb ataydilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АМЕРИКАЛИКЛАР - АҚШ аҳолисининг кўпчилик қисмини ташкил этадиган халқ. А. 194,2 млн. кишидан ортиқ (1992), жумладан АҚШда 193 млн. киши. Канадада 320 минг киши, Мексикада 135 минг киши, Буюк Британияда 120 минг киши яшайди. А. миллати 17-а.нинг бошларида Англиянинг Шим. Америкадаги мустамлакасига Европадан кўчиб келган кишилар (инглиз, шотланд, ирланд, голланд, француз, испан ва б.) дан ташкил топган. А. миллати асосан Шим. Америкада мустақиллик учун кураш (1775 — 83) арафасида ва шу кураш мобайнида шаклланган. АҚШга муҳожир бўлиб келган турли-туман этник гуруҳлар ассимиляция бўлиб, А. қиёфасига, тили ва мадания-тига ўз ҳиссаларини қўша бордилар. 19-а. ўрталарида, фуқаролар уруши (1861 — 65) арафасида АҚШга кўп ирланд ва немислар келди. 19- а.нинг охирларида эса Ғарбий Европа б-н бир қаторда Шарқий ва Жан. Европадан, Осиёдан муҳожирларнинг кела бошлаши А.нинг этник хилма-хиллигини кучайтирди. 1- жаҳон уруши даврида (1914 — 18 й.ларда) Мексикадан, Лотин Америкасининг бошқа мамлакатларидан ҳам жуда кўп муҳожирлар келди. 1- жа-ҳон урушидан кейин чет эллардан кўчиб келиш қонуний чеклаб қўйилгач, келгиндилар сони камая бошлади. Диндорлари асосан протестантлар, католиклар. А. миллати нисбатан ёш. Этник жиҳатдан қўшилиш жараёни туғалланганича йўқ. Кўпгина миллий гуруҳ (поляк, итальян ва б.)лар ўз мамлакатлари маданиятларини қисман сақлаб қолганлар, лекин инглиз тилида сўзлашадилар. Америкалик ўзбеклар ҳам тил, урф-одат, маданиятларини сақдаб қолганлар (яна қ. Америка Қўшма Штатлари мақоласининг Аҳолиси қисмига). А. инглиз тилининг американ шевасида сўзлашади. Шартли равишда баъзан Америка қитъасида яшовчиларнинг ҳаммасини А. деб атайдилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.