Amfibollar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 456-b. — ziyouz.com
Amfibollar — toğ jinslari hosil qiladigan silikatlar sinfiga mansub minerallar guruhi. Magniy, temir, kalsiy, ba'zan alyuminiy va işqorlarning kremniy-kislorodli birikmasi. Umumiy formulasi. Monoklin va ahyon-ahyonda rombik singoniyali. A. içki tuzilişi, fizik xususiyatlari va hosil böliş şaroitlari b-n boşqa silikatlardan farq qiladi. A. siyenitlar, dioritlar, gabbro-amfibolitlar, amfibolli slanetslar va b. tarkibiga kiradi. A. kimyoviy tarkibi jihatidan bir-biridan farq qiladi, lekin fizik xususiyatlari b-n özaro öxşaş. Qattiqligi 5—6,5. S.oğ. 2,8—3,6. Rangi minerallar tarkibidagi temir miqdoriga qarab, oq, sarğimtir, yaşil, qora va qönğir böladi. A. magmatik, metamorfik jinslarda, skarnlarda paydo böladi. A. vulkan lavalari tarkibida ham köp uçraydi. Umumiy miqdori Yer pöstining qariyb 10% ini (massasi böyiça) taşkil qiladi. Ukraina, Uralda topilgan. A. Özbekistonda juda keng tarqalgan (Olmaliq atroflari, Çatqol toğlari, Özbekistonning ğarbidagi volfram, molibden konlari va b. joylarda). A.ning ba'zi xillari, jumladan, amfibol-asbestning mayin, egiluvçan tolalaridan ötga va kislo-taga çidamli materiallar tayyorlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АМФИБОЛЛАР — тоғ жинслари ҳосил қиладиган силикатлар синфига мансуб минераллар гуруҳи. Магний, темир, кальций, баъзан алюминий ва ишқорларнинг кремний-кислородли бирикмаси. Умумий формуласи. Моноклин ва аҳён-аҳёнда ромбик сингонияли. А. ички тузилиши, физик хусусиятлари ва ҳосил бўлиш шароитлари б-н бошқа силикатлардан фарқ қилади. А. сиенитлар, диоритлар, габбро-амфиболитлар, амфиболли сланецлар ва б. таркибига киради. А. кимёвий таркиби жиҳатидан бир-биридан фарқ қилади, лекин физик хусусиятлари б-н ўзаро ўхшаш. Қаттиқлиги 5—6,5. С.оғ. 2,8—3,6. Ранги минераллар таркибидаги темир миқдорига қараб, оқ, сарғимтир, яшил, қора ва қўнғир бўлади. А. магматик, метаморфик жинсларда, скарнларда пайдо бўлади. А. вулкан лавалари таркибида ҳам кўп учрайди. Умумий миқдори Ер пўстининг қарийб 10% ини (массаси бўйича) ташкил қилади. Украина, Уралда топилган. А. Ўзбекистонда жуда кенг тарқалган (Олмалиқ атрофлари, Чатқол тоғлари, Ўзбекистоннинг ғарбидаги вольфрам, молибден конлари ва б. жойларда). А.нинг баъзи хиллари, жумладан, амфибол-асбестнинг майин, эгилувчан толаларидан ўтга ва кисло-тага чидамли материаллар тайёрланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.