Amilazalar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 413-b. — ziyouz.com
Amilazalar — uglerodning 1- va 4-atomlari örtasidagi glyukozid boğlarini parçalaş yöli b-n kraxmal, glikogen va ularga yaqin polisaxaridlar gidrolizini tezlaştiruvçi fermentlar. Uçta xili bor: a-amilaza hayvon, ösimlik va mikroorganizmlarda uçraydi; u iştirok etadigan reaksiyalarda asosan dekstrinlar hosil böladi. (3-amilaza yuksak ösimliklarga xos bölib, maltoza va yirik molekulali dekstrinlar hosil bölişini tezlaştiradi. Glyukoamilaza hayvonlar koni, moğor zamburuğlari, bakteriyalar va b.da bölib, glyukoza va dekstrinlar hosil bölişini tezlaştiradi. Odatda polisaxaridlar gidrolizida turli A. baravariga qatnaşadi. Unib çiqqan arpa uruğlari ekstrakti ta'sirida kraxmalning şakarlanişi (A.ning fermentativ ta'siri)ni rus akademigi K. S. Kirxgof birinçi marta tasvir etgan (1814). A.ning fiziologik ahamiyati şuki, u hujayralardagi polisaxaridlar zaxirasini safarbar qiladi (mas, uruğ unayotganda). Ovkat hazm qilişda ham A. ning ahamiyati katta; hayvonlar hamda odamning sölagida va me'da osti bezining şirasida A. bor. Mikroorganizmlar kraxmalni iste'mol kila turib, A. çiqaradi. Moğor zamburuğlari b-n bakteriyalardan olinadigan a- amilaza spirt sanoatida va non yopişda, glyukoamilaza esa kraxmaldan glyukoza i.ç-.da qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АМИЛАЗАЛАР — углероднинг 1- ва 4-атомлари ўртасидаги глюкозид боғларини парчалаш йўли б-н крахмал, гликоген ва уларга яқин полисахаридлар гидролизини тезлаштирувчи ферментлар. Учта хили бор: а-амилаза ҳайвон, ўсимлик ва микроорганизмларда учрайди; у иштирок этадиган реакцияларда асосан декстринлар ҳосил бўлади. (3-амилаза юксак ўсимликларга хос бўлиб, мальтоза ва йирик молекулали декстринлар ҳосил бўлишини тезлаштиради. Глюкоамилаза ҳайвонлар кони, моғор замбуруғлари, бактериялар ва б.да бўлиб, глюкоза ва декстринлар ҳосил бўлишини тезлаштиради. Одатда полисахаридлар гидролизида турли А. бараварига қатнашади. Униб чиққан арпа уруғлари экстракти таъсирида крахмалнинг шакарланиши (А.нинг ферментатив таъсири)ни рус академиги К. С. Кирхгоф биринчи марта тасвир этган (1814). А.нинг физиологик аҳамияти шуки, у ҳужайралардаги полисахаридлар захирасини сафарбар қилади (мас, уруғ унаётганда). Овкат ҳазм қилишда ҳам А. нинг аҳамияти катта; ҳайвонлар ҳамда одамнинг сўлагида ва меъда ости безининг ширасида А. бор. Микроорганизмлар крахмални истеъмол кила туриб, А. чиқаради. Моғор замбуруғлари б-н бактериялардан олинадиган а- амилаза спирт саноатида ва нон ёпишда, глюкоамилаза эса крахмалдан глюкоза и.ч-.да қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.