Ammiak

Ammiak — azotning vodorod b-n hosil qilgan eng oddiy birikmasi; ötkir hidli, rangsiz, zaharli gaz, kaynaş t-rasi 33,35°, suyuklaniş t-rasi — 77,7°. 1 l A.ning oğirligi 0,7713 g, suvda yaxşi eriydi. A.ning suvdagi eritmasi kuçsiz asos. U tabiatda sof holda nihoyatda oz miqdorda uçraydi, azotli organik moddalarning parçalanişidan hosil bölib turadi. A. toşkömirni quruq haydaşda qöşimça mahsulot sifatida olinadi, ammo, asosan, azot b-n vodoroddan sintetik usulda hosil qilinadi: N2=3H2 2NH3=22 kkal, reaksiya faollovçi oksidlar (A12O3, KjO, CaO, SiO2, goho MgO) yordamida suyuqlantirilgan Fe,O4 dan qaytariş usuli b-n olingan temir (katalizator) iştirokida, 300—1000 atm bosim va 500—550° t-rada olib boriladi. Lab.da ammoniy tuzlaridan olinadi. Ammoniy tuzlari, mas, (NH4)2SO4, NH4NO3 işqoriy metall tuzlariga öxşaydi, lekin işqorlar ta'sir etganida A. ajralib çiqadi. A.ning suvdagi eritmasi novşadil spirtdir. A. asosan nitrat kislota olişga sarflanadi. A. ham, ammoniy tuzlari singari q.x.da ögit sifatida işlatiladi. Undan sovituvçi vosita sifatida ham foydalaniladi. A. Özbekistonda — Çirçiq, Farğona va Navoiy kimyo k-tlarida sintez qilinadi, buning uçun lozim bölgan azot havodan, vodorod esa Buxoro tabiiy gazidan konversiya usuli b-n olinadi.