Ammoniylaşuv
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 437-b. — ziyouz.com
Ammoniylaşuv AMMONIYLAŞUV, ammonifikatsiya (ammoniy va lot. facio — qilaman) — azotli organik moddalarning ammiak ajratib parçalaniş jarayoni. Tuproqda azotli moddalarning köpçiligi (99%) ösimliklar özlaştira olmaydigan (gumus, organik öğitlar, ösimliklar qoldiqlari, hayvonot va mikroorganizmlar qoldiklari) holda böladi. A. jarayoni natijasida ular ösimliklar özlaştira oladigan holga keladi. Oqsil moddalar tuproqda çirituvçi bakteriyalar, şuningdek aktinomitsetlar va moğor zamburuğlar ta'sirida parçalanib, ammiak hosil qiladi. Ammiak A. davrida paydo bölgan oddiy kislotalar b-n birga reaksiyaga kirişib, ammoniyning suvda oson eriydigan tuzlarini hosil qiladi. Ammoniyning bunday şakldagi turlarini ösimliklar oson özlaştiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АММОНИЙЛАШУВ, аммонификация (аммоний ва лот. facio — қиламан) — азотли органик моддаларнинг аммиак ажратиб парчаланиш жараёни. Тупроқда азотли моддаларнинг кўпчилиги (99%) ўсимликлар ўзлаштира олмайдиган (гумус, органик ўғитлар, ўсимликлар қолдиқлари, ҳайвонот ва микроорганизмлар қолдиклари) ҳолда бўлади. А. жараёни натижасида улар ўсимликлар ўзлаштира оладиган ҳолга келади. Оқсил моддалар тупроқда чиритувчи бактериялар, шунингдек актиномицетлар ва моғор замбуруғлар таъсирида парчаланиб, аммиак ҳосил қилади. Аммиак А. даврида пайдо бўлган оддий кислоталар б-н бирга реакцияга киришиб, аммонийнинг сувда осон эрийдиган тузларини ҳосил қилади. Аммонийнинг бундай шаклдаги турларини ўсимликлар осон ўзлаштиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.