Amsterdam
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 445-b. — ziyouz.com
Amsterdam — Niderlandiya poytaxti. Amstel daryosining quyiliş yerida joylaşgan. A. mamlakatning muhim iqtisodiy markazi, aholisi soniga köra eng katta şahri, yirik dengiz porti (yuk oboroti 20 mln.t. dan ortiq). Aholisi 724 ming kişi (1994; şahar atrofi b-n 1 mln.dan ziyod). Sxipxol aeroporti xalqaro ahamiyatga ega, yirik t.y. tuguni. Metropoliten qurilgan. A. «Şimoliy Venetsiya» degan nom b-n ham maşhur. Amstel daryosi va uning tarmoqlari hamda ularni tutaştirib turgan kanallar şaharni qismlarga bölib yuborgan. 400 dan ortiq köprik mavjud. Şaharning qad. uylari yirik qoziqlar ustiga qurilgan. Şahar yilnomalarda dastlab 1275 y.da tilga olingan. 17-a.da savdo va kredit berişning jahon ahamiyatiga molik markazi bölgan. 1795—1806 y.larda Bataviya Respublikasining, keyinroq Niderlandiya Qirolligining poytaxti.
Maşinasozlik (kemasozlik, samolyotsozlik, elektron asboblar), neftni qayta işlaş, poligrafiya, farmatsevtika, kimyo, oziq-ovqat, yoğoçsozlik sanoati korxonalari bor. Sanoatining köp tarmoqlari çetdan keltirilgan xom aşyo asosida işlaydi. A. olmosga sayqal beriş va olmos b-n savdo qiliş sohasida yirik markaz sifatida qad. dan maşhur. A. da Fapbiy Yevropaning eng muhim moliya va bank muassasalari joylaşgan, mam-lakat madaniyati va fanining asosiy markazi. A. da IX Olimpiada öyinlari bölib ötgan (1928). 2 un-t, FA, bir qança ilmiy tadqiqot in-tlari, köpdan-köp tarixiy va me'moriy yodgorliklari, jumladan çerkov binolari (13—17-a. lar), önlab muzey (Gollandiya tasviriy san'at maktabi asarlari töplangan Davlat rasmlar muzeyi, 1808), Rembrand uyi (1907 y.dan muzey), Dengiz muzeyi, tarix muzeyi maşhur.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АМСТЕРДАМ — Нидерландия пойтахти. Амстел дарёсининг қуйилиш ерида жойлашган. А. мамлакатнинг муҳим иқтисодий маркази, аҳолиси сонига кўра энг катта шаҳри, йирик денгиз порти (юк обороти 20 млн.т. дан ортиқ). Аҳолиси 724 минг киши (1994; шаҳар атрофи б-н 1 млн.дан зиёд). Схипхол аэропорти халқаро аҳамиятга эга, йирик т.й. тугуни. Метрополитен қурилган. А. «Шимолий Венеция» деган ном б-н ҳам машҳур. Амстел дарёси ва унинг тармоқлари ҳамда уларни туташтириб турган каналлар шаҳарни қисмларга бўлиб юборган. 400 дан ортиқ кўприк мавжуд. Шаҳарнинг қад. уйлари йирик қозиқлар устига қурилган. Шаҳар йилномаларда дастлаб 1275 й.да тилга олинган. 17-а.да савдо ва кредит беришнинг жаҳон аҳамиятига молик маркази бўлган. 1795—1806 й.ларда Батавия Республикасининг, кейинроқ Нидерландия Қироллигининг пойтахти.
Машинасозлик (кемасозлик, самолётсозлик, электрон асбоблар), нефтни қайта ишлаш, полиграфия, фармацевтика, кимё, озиқ-овқат, ёғочсозлик саноати корхоналари бор. Саноатининг кўп тармоқлари четдан келтирилган хом ашё асосида ишлайди. А. олмосга сайқал бериш ва олмос б-н савдо қилиш соҳасида йирик марказ сифатида қад. дан машҳур. А. да Fapбий Европанинг энг муҳим молия ва банк муассасалари жойлашган, мам-лакат маданияти ва фанининг асосий маркази. А. да IX Олимпиада ўйинлари бўлиб ўтган (1928). 2 ун-т, ФА, бир қанча илмий тадқиқот ин-тлари, кўпдан-кўп тарихий ва меъморий ёдгорликлари, жумладан черков бинолари (13—17-а. лар), ўнлаб музей (Голландия тасвирий санъат мактаби асарлари тўпланган Давлат расмлар музейи, 1808), Рембранд уйи (1907 й.дан музей), Денгиз музейи, тарих музейи машҳур.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.