Amursana
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 455-b. — ziyouz.com
Amursana (1722 - 1757) - Mongoliyada 1755 — 58 y.lardagi manjurlarga qarşi milliy ozodlik kuraşi rahbarlaridan biri. Junğor (oyrat) xonligidagi mulkdorlardan, örta hol oyrat aristokrat oilasidan. Galdan Serenxon (1727 — 45) vafotidan söng taxtni egallaş uçun harakat qilgan, biroq boşqa da'vogarlarning qarşiligiga duç kelib, Pekinga qoçgan. Mongol ozodlik harakatining sönggi öçoği — Junğor (oyrat) xonligini tugatişdan manfaatdor bölgan manjurlar sulolasi A.ga yordam beriş ni-qobi ostida Junğoriyaga katta armiya yuborgan va mamlakatni bosib olgan (1755). Manjurlardan aldanganiga işonç hosil qilgan A. Xalxa va Junğoriyadagi manjurlarga qarşi kötarilgan ozodlik harakatiga qöşilgan va Junğoriyada amalda uning rahbari bölgan, Xalxadagi qözğolonni boşqargan Çingunjab b-n birga harakat qilgan. Uç yillik ozodlik kuraşi natijasida qözğolon 1758 y. manjurlar tomonidan şafqatsiz bostirilgan. Mongol xalqi ikki asrdan ortiq manjurlar asorati ostida qolgan. A. 1757 y. Rossiya hududiga qoçib ötgan va bir oz vaqtdan söng çeçak kasalidan vafot etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АМУРСАНА (1722 - 1757) - Монголияда 1755 — 58 й.лардаги манжурларга қарши миллий озодлик кураши раҳбарларидан бири. Жунғор (ойрат) хонлигидаги мулкдорлардан, ўрта ҳол ойрат аристократ оиласидан. Галдан Цэрэнхон (1727 — 45) вафотидан сўнг тахтни эгаллаш учун ҳаракат қилган, бироқ бошқа даъвогарларнинг қаршилигига дуч келиб, Пекинга қочган. Монгол озодлик ҳаракатининг сўнгги ўчоғи — Жунғор (ойрат) хонлигини тугатишдан манфаатдор бўлган манжурлар сулоласи А.га ёрдам бериш ни-қоби остида Жунғорияга катта армия юборган ва мамлакатни босиб олган (1755). Манжурлардан алданганига ишонч ҳосил қилган А. Халха ва Жунғориядаги манжурларга қарши кўтарилган озодлик ҳаракатига қўшилган ва Жунғорияда амалда унинг раҳбари бўлган, Халхадаги қўзғолонни бошқарган Чингунжаб б-н бирга ҳаракат қилган. Уч йиллик озодлик кураши натижасида қўзғолон 1758 й. манжурлар томонидан шафқатсиз бостирилган. Монгол халқи икки асрдан ортиқ манжурлар асорати остида қолган. А. 1757 й. Россия ҳудудига қочиб ўтган ва бир оз вақтдан сўнг чечак касалидан вафот этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.