Amyobalar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 412-b. — ziyouz.com
Amyobalar (Amoebida) — soxtaoyoqlilar sinfiga mansub bir hujayrali umurtqasiz hayvonlar turkumi (ayrim manbalarda sinf). Ba'zi A.ning dia-metri 20 mk ça; yirik A. (Amoeba proteus) 700 mk keladi. A. çuçuk suvlarda, nam tuproq va qumda yaşaydi. Dengizlarda ham bor. A.ning qattiq qobiği bölmaydi, şu sababli ularning gavda şakli doim özgarib turadi, soxta oyoqlari b-n siljiydi. Ba'zi A. xivçin çiqaradi. A. bakteriyalar, mayda suvötlar va h.k. b-n ovqatlanadi. Noqulay şaroitda A. gavdasi yumaloqlanib, qattiq qobiq hosil qiladi va sistaga aylanadi. Ayiriş vazifasini qisqaruvçi vakuomar bajaradi. A., asosan, ikkiga böliniş yöli b-n köpayadi. A.ning bir qança turlari odam va hayvonlar organizmida parazitlik qiladi. Asosiy turlari: erkin yaşovçi oddiy amyoba (Amoeba proteus) va odam içagida parazitlik qiluvçi içburuğ amyobasi (A. histolitica).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АМЁБАЛАР (Amoebida) — сохтаоёқлилар синфига мансуб бир ҳужайрали умуртқасиз ҳайвонлар туркуми (айрим манбаларда синф). Баъзи А.нинг диа-метри 20 мк ча; йирик A. (Amoeba proteus) 700 мк келади. А. чучук сувларда, нам тупроқ ва қумда яшайди. Денгизларда ҳам бор. А.нинг қаттиқ қобиғи бўлмайди, шу сабабли уларнинг гавда шакли доим ўзгариб туради, сохта оёқлари б-н силжийди. Баъзи А. хивчин чиқаради. А. бактериялар, майда сувўтлар ва ҳ.к. б-н овқатланади. Ноқулай шароитда А. гавдаси юмалоқланиб, қаттиқ қобиқ ҳосил қилади ва цистага айланади. Айириш вазифасини қисқарувчи вакуомар бажаради. А., асосан, иккига бўлиниш йўли б-н кўпаяди. А.нинг бир қанча турлари одам ва ҳайвонлар организмида паразитлик қилади. Асосий турлари: эркин яшовчи оддий амёба (Amoeba proteus) ва одам ичагида паразитлик қилувчи ичбуруғ амёбаси (A. histolitica).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.