Anamorfirlaş
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 467-b. — ziyouz.com
Anamorfirlaş (yun. Anamorphoo — özgartiraman) — obyekt tasvirining konfiguratsiyam (ölçamlari, şakli)ni optik yoki boşqa usulda özgartiriş. A. maxsus optik sistemalar yordamida, şu b-n birga jism yoki tekisliklarni qiyalaştiriş yöli b-n amalga oşiriladi. A.da silindrik linzalar, optik közgular, ponasimon şişalar va b. optik moslamalardan foydalaniladi. Tasvirning özaro perpendikulyar yönalişdagi çiziqli kattalaştirişlari nisbati A. koeffitsiyenti deyiladi. Tasvirni gorizontal yoki vertikal yönalişlarda bir tekis siqib yoki çözib A. (ayniqsa, kinotexnikada) keng tarqalgan. Oddiy kinoplyonkaga gorizontal tekislikda siqilgan tasvir tuşirilib, uni ek-randa proyektor orqali körsatilganda, yoyiş yöli b-n tomonlarining ölçamlari nisbati 2,35:1 bölgan tasvir hosil qilinişi mumkin. Bunday özgartirişlar, odatda, maxsus mos-lama yordamida amalga oşiriladi. Ekran tekisligini qiyalatib A. rasmni qoğozga tuşirişda va matbaada qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНАМОРФИРЛАШ (юн. Anamorphoo — ўзгартираман) — объект тасвирининг конфигурациям (ўлчамлари, шакли)ни оптик ёки бошқа усулда ўзгартириш. А. махсус оптик системалар ёрдамида, шу б-н бирга жисм ёки текисликларни қиялаштириш йўли б-н амалга оширилади. А.да цилиндрик линзалар, оптик кўзгулар, понасимон шишалар ва б. оптик мосламалардан фойдаланилади. Тасвирнинг ўзаро перпендикуляр йўналишдаги чизиқли катталаштиришлари нисбати А. коэффициенти дейилади. Тасвирни горизонтал ёки вертикал йўналишларда бир текис сиқиб ёки чўзиб А. (айниқса, кинотехникада) кенг тарқалган. Оддий киноплёнкага горизонтал текисликда сиқилган тасвир туширилиб, уни эк-ранда проектор орқали кўрсатилганда, ёйиш йўли б-н томонларининг ўлчамлари нисбати 2,35:1 бўлган тасвир ҳосил қилиниши мумкин. Бундай ўзгартиришлар, одатда, махсус мос-лама ёрдамида амалга оширилади. Экран текислигини қиялатиб А. расмни қоғозга туширишда ва матбаада қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.