Andhra-Pradeş
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 518-b. — ziyouz.com
Andhra-Pradeş — Hindiston ştati. Hindiston ya.o. şarqida, Bengaliya qöltiği sohilida, 1956 y. telugu (andhra) xalqi yaşaydigan viloyatlardan taşkil qilingan. Mayd. 277 ming km2. Aholisi 66,4 mln. kişi (1991). Aholisining asosiy qismi hinduizm dinida; musulmonlar 10% çamasida. Ma'muriy markazi va eng yirik şahri — Haydarobod. Mamlakatning muhim dehqonçilik r-ni. Asosan Dekan yassi toğligida joylaşgan. Sohil qismi pasttekislik. Şim. da Gat toğlari tarmoqlari bor (bal. 1680 m). Iqlimi tropik mussonli. Yoğin asosan yozda yoğadi. Aholining 70% dan köproği dehqonçilik b-n maşğul. Yerlar mayda dehqonlar qölida. 10—11 mln. ga yer (ştat mayd. ning 40% çasi) işga solingan. Şundan 1/4 qismi suğoriladi. Asosiy oziq-ovqat ekini — şoli. Ştat tamaki, kanakunjut yetiştirişda yetakçi örinda. Şuningdek şakarqamiş, yer yonğoq, paxta va b. ekiladi. Çorvaçilik yordamçi ahamiyatga ega (qoramol, asosan ot-ulov örnida işlatiladi). Ştatning yer osti boyliklari ançagina bölsa ham, köp qismi işga solinmagan. Vişakhapatnam ş. yaqinida marganets, Nelluru viloyati yaqinida slyuda, Singareni ş. yonida kömir qazib çiqariladi. Grafit konlari mavjud. Vişakhapatnamda kemasozlik korxonasi va neft z-di, oziq-ovqat va töqimaçilik korxonalari, qoğoz f-kasi, sement z-dlari bor. Kimyo-farmatsevtika preparatlari işlab çiqariladi. Örmon boyliklaridan foydalaniladi. Hunarmandçilik rivojlangan. A.-P.da t.y. transporta yaxşi rivojlangan. Asosiy dengiz portlari — Vişakhapatnam (mamlakatning asosiy portlaridan biri), Kakinada, Maçilipatnamdir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНДҲРА-ПРАДЕШ — Ҳиндистон штати. Ҳиндистон я.о. шарқида, Бенгалия қўлтиғи соҳилида, 1956 й. телугу (андҳра) халқи яшайдиган вилоятлардан ташкил қилинган. Майд. 277 минг км2. Аҳолиси 66,4 млн. киши (1991). Аҳолисининг асосий қисми ҳиндуизм динида; мусулмонлар 10% чамасида. Маъмурий маркази ва энг йирик шаҳри — Ҳайдаробод. Мамлакатнинг муҳим деҳқончилик р-ни. Асосан Декан ясси тоғлигида жойлашган. Соҳил қисми пасттекислик. Шим. да Гат тоғлари тармоқлари бор (бал. 1680 м). Иқлими тропик муссонли. Ёғин асосан ёзда ёғади. Аҳолининг 70% дан кўпроғи деҳқончилик б-н машғул. Ерлар майда деҳқонлар қўлида. 10—11 млн. га ер (штат майд. нинг 40% часи) ишга солинган. Шундан 1/4 қисми суғорилади. Асосий озиқ-овқат экини — шоли. Штат тамаки, канакунжут етиштиришда етакчи ўринда. Шунингдек шакарқамиш, ер ёнғоқ, пахта ва б. экилади. Чорвачилик ёрдамчи аҳамиятга эга (қорамол, асосан от-улов ўрнида ишлатилади). Штатнинг ер ости бойликлари анчагина бўлса ҳам, кўп қисми ишга солинмаган. Вишакҳапатнам ш. яқинида марганец, Неллуру вилояти яқинида слюда, Сингарени ш. ёнида кўмир қазиб чиқарилади. Графит конлари мавжуд. Вишакҳапатнамда кемасозлик корхонаси ва нефть з-ди, озиқ-овқат ва тўқимачилик корхоналари, қоғоз ф-каси, цемент з-длари бор. Кимё-фармацевтика препаратлари ишлаб чиқарилади. Ўрмон бойликларидан фойдаланилади. Ҳунармандчилик ривожланган. А.-П.да т.й. транспорта яхши ривожланган. Асосий денгиз портлари — Вишакҳапатнам (мамлакатнинг асосий портларидан бири), Какинада, Мачилипатнамдир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.