Andronovo madaniyati

Andronovo madaniyati - mil. av. ikkinçi ming yillikning ikkinçi yarmi va birinçi ming yillikning boşida yaşagan çorvador va dehqon qabilalarining madaniyati. An.m. yodgorliklari Minusinsk, Şim.- şarqiy va Markaziy Qozoğiston, Ob daryosining yuqori oqimi, Çelyabinsk viloyatining örmon va daştlarida, qisman Özbekiston, Kirğiziston yerlarida tarqalgan. Bu madaniyatga oid yodgorlikni birinçi bor 1914 y.da Ya. A. Tugarinov Açinsk st-yasi yaqinidagi Andronovo qişloğida olib borilgan arxeologik qazişmalar natijasida topgan va 1920—23 y.larda S. A. Teplouxov uni An.m. nomi b-n fanga kiritgan. An.m. ga doir yodgorliklar dastlab S. P. Tolstov tomonidan 1938 y.da qad. Xorazmning Kökça daryo sohillaridan topib örganildi va unga tozaboğyop madaniyati nomi berilgan. Keyinçalik Ya. F. Ğulomov va A. Asqarovlar bu madaniyatga doir yodgorliklarni Zarafşonning quyi oqimi r-nlaridan topib örgandilar. Bu davr mozor va manzilgoxlari Toş-kent atrofida, Möminobodda (Samarqand viloyati), Farğona vodiysida (Karamköl, Vodil mozorlari), Qayroqqumda köplab örganilgan. An.m. aholisi yarim yer töla şaklidagi kulbalarda yaşagan; mozorlari yorma gör bölib, murdalar oyoq-qöllari buqilgan, çapga yonboşlatilgan, boşi jan.-ğarbga qaratilgan holda, köpinça kiy-im-keçagi, jezdan yasalgan bezak buyumlari b-n dafn etilgan. U davr qabilalari daryo böylarida dehqonçilik, adirlarda çorvaçilik b-n şuğullangan. 1997 y. Tojikistondagi Kizilsuv daryosi havzasidan An.m.ga doir yodgorlik — jamoa bölib dafn qilingan bolalar qabri topildi. 10—11 yoşli bolaning oyoqlari yonidan çiqqan köplab jez munçoqpar, ilgaksimon kumuş taqinçoq, sopol idişlar muhim ilmiy ahamiyatga ega.