Anevrizma
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 518–519-b. — ziyouz.com
Anevrizma (yun. aneurysma — kengayiş) — tomir devorining çözilişi va börtib çiqişi natijasida qon tomir yoki yurak böşliğining çegaralangan kengayişi. Miokard infarkti, ateroskleroz, zaxm va b. kasalliklar, şuningdek şikastlaniş (travmatik A.) sabab böladi. Haqiqiy va soxta A. kuzatiladi. Haqiqiy A. arteriya devorining şikastlanmay kengayişidan, soxta A. esa tomir şikastlanganda devori yorilib, atrofdagi töqimalarga qon quyilişidan vujudga keladi. Tomir devorining tuğma nuqsonlari ham A.ga olib kelişi mumkin. Arterial, venoz va arteriovenoz (arteriya va vena tomirlari teşigining bir-biriga tutaşib qolişi) A. farq qilinadi. Duksimon va qopçiqsimon şakldagi A. köp uçraydi. Belgilari A.ning örni, hajmi va b. omillarga boğliq. Köpinça kasallik belgilari yaqqol körinmaydi (simptomsiz keçadi). A. zararlangan tomir oziqlantiradigan töqimalarning qon b-n ta'minlanişi buzilişiga sabab böladi, u kattalaşib ketganda yaqin joylaşgan a'zo va töqimalarni ezib qöyişi mumkin. A. yurakka yaqin joylaşgan bölsa, yurak faoliyati buziladi. Ba'zan A.ning yorilişi va qon ketişi kuzatiladi. A. odatda jarroqlik usuli b-n davolanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНЕВРИЗМА (юн. aneurysma — кенгайиш) — томир деворининг чўзилиши ва бўртиб чиқиши натижасида қон томир ёки юрак бўшлиғининг чегараланган кенгайиши. Миокард инфаркти, атеросклероз, захм ва б. касалликлар, шунингдек шикастланиш (травматик А.) сабаб бўлади. Ҳақиқий ва сохта А. кузатилади. Ҳақиқий А. артерия деворининг шикастланмай кенгайишидан, сохта А. эса томир шикастланганда девори ёрилиб, атрофдаги тўқималарга қон қуйилишидан вужудга келади. Томир деворининг туғма нуқсонлари ҳам А.га олиб келиши мумкин. Артериал, веноз ва артериовеноз (артерия ва вена томирлари тешигининг бир-бирига туташиб қолиши) А. фарқ қилинади. Дуксимон ва қопчиқсимон шаклдаги А. кўп учрайди. Белгилари А.нинг ўрни, ҳажми ва б. омилларга боғлиқ. Кўпинча касаллик белгилари яққол кўринмайди (симптомсиз кечади). А. зарарланган томир озиқлантирадиган тўқималарнинг қон б-н таъминланиши бузилишига сабаб бўлади, у катталашиб кетганда яқин жойлашган аъзо ва тўқималарни эзиб қўйиши мумкин. А. юракка яқин жойлашган бўлса, юрак фаолияти бузилади. Баъзан А.нинг ёрилиши ва қон кетиши кузатилади. А. одатда жарроқлик усули б-н даволанади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.