Angliya-Rossiya bitimlari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 479–480-b. — ziyouz.com
Angliya-Rossiya bitimlari (1873, 1885, 1907)-1873 y.bitimi Angliya va Rossiya hukumatlari örtasida 1872 y. okt. — 1873 y. yanv.da bölgan muzokaralar natijasida Turkiston «bufer» poyasi — oraliq yerlari haqida tuzilgan. Bu bitim Rossiya va Angliyaning Turkistondagi ta'sir doiralari çegaralariii va Afğoniston amirligining şim. çegaralarini belgiladi. Bitim Turkistondagi ingliz-rus qarama-qarşiligini vaqtinça yumşatdi.
1885 y. bitimi Afğoniston çegaralarini belgilaş töğrisida Londonda 29 avg. (10 sent.)da imzolangan. Bitim Angliya va Rossiyaning Turkiston (Jan. Turkmaniston)dagi 1885 y. nizosini, ikki yirik davlat örtasidagi uruş xavfini bartaraf qildi. Tuzilgan ingliz-rus çegara komissiyasi asosan Rossiya talablarini nazarga olib, Afğonistonning şim.-ğarbiy çegaralarini aniqladi va bu haqda 1887 y. 10 (22) iyulda Peterburgda bitim imzolandi.
1907 y.bitimi Örta Şarqdagi ta'sir doiralar çegaralarini belgilaş töğrisida 18 (31) avg.da Peterburgda imzolangan. Bu bitimlar asosan Tibet, Afğoniston va Eronga doir edi. Angliya va Rossiya Tibetni mustaqil deb tan oldi. Eron 3 zonaga: Rossiya ta'sir doirasidagi Şim. zona va Angliya ta'sir doirasidagi Jan. zona hamda bular örtasidagi betaraf zonaga bölindi. Afğoniston Angliya hukumati ta'sirida qoldi. Rossiya Afğoniston hukumati b-n faqat Angliya hukumati orqali aloqa qilişga rozi böldi; tomonlar Afğoniston hududiy butunligini buzmaslik majburiyatini oldilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНГЛИЯ-РОССИЯ БИТИМЛАРИ (1873, 1885, 1907)-1873 й.битими Англия ва Россия ҳукуматлари ўртасида 1872 й. окт. — 1873 й. янв.да бўлган музокаралар натижасида Туркистон «буфер» пояси — оралиқ ерлари ҳақида тузилган. Бу битим Россия ва Англиянинг Туркистондаги таъсир доиралари чегаралариии ва Афғонистон амирлигининг шим. чегараларини белгилади. Битим Туркистондаги инглиз-рус қарама-қаршилигини вақтинча юмшатди.
1885 й. битими Афғонистон чегараларини белгилаш тўғрисида Лондонда 29 авг. (10 сент.)да имзоланган. Битим Англия ва Россиянинг Туркистон (Жан. Туркманистон)даги 1885 й. низосини, икки йирик давлат ўртасидаги уруш хавфини бартараф қилди. Тузилган инглиз-рус чегара комиссияси асосан Россия талабларини назарга олиб, Афғонистоннинг шим.-ғарбий чегараларини аниқлади ва бу ҳақда 1887 й. 10 (22) июлда Петербургда битим имзоланди.
1907 й.битими Ўрта Шарқдаги таъсир доиралар чегараларини белгилаш тўғрисида 18 (31) авг.да Петербургда имзоланган. Бу битимлар асосан Тибет, Афғонистон ва Эронга доир эди. Англия ва Россия Тибетни мустақил деб тан олди. Эрон 3 зонага: Россия таъсир доирасидаги Шим. зона ва Англия таъсир доирасидаги Жан. зона ҳамда булар ўртасидаги бетараф зонага бўлинди. Афғонистон Англия ҳукумати таъсирида қолди. Россия Афғонистон ҳукумати б-н фақат Англия ҳукумати орқали алоқа қилишга рози бўлди; томонлар Афғонистон ҳудудий бутунлигини бузмаслик мажбуриятини олдилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.