Angren
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 484–485-b. — ziyouz.com
Angren (Ohangaron, ya'ni «temirçilar» atamasining rusça buzilgan şakli) — Toşkent viloyatidagi şahar (1941 — 46 y.larda şaharça). Jigariston, Jartepa, Teşiktoş, Qöyxona qişloqlari örnida bunyod etilgan. Ohangaron daryosi böyida. Toşkentdan 120 km jan.-şarqda. T.y. stansiyasi. Aholisi 130,0 mingdan ziyod kişi (2000). Ohangaron vodiysining toğli qismida. A.ni şim.-ğarbdan Çatqol tizmasi, jan.- şarqdan Qurama toğ tizmalari örab turadi. Iyulning örtaça t-rasi 27°, qişi ança sovuq, yanv.ning örtaça t-rasi — 2°. Bahorda jala yoğib, qattiq şamollar bölib turadi. Şamolning tezligi 3 — 6 m/sek, ba'zan 15 m/sek ga yetadi. Tarixiy manbalarda qayd etilişiça, Ohangaron vodiysida örta a.larda aholi ança ziç yaşagan va temirçilik, hunarmandçilik b-n şuğullangan. 1934 y.dan Ohangaron vodiysida geologik qidiruv işlari boşlandi. 1940 y. A.da dastlabki kömir şaxtasi barpo qilinib, 1942 y. işga tuşirildi. A. qurilişida ayrim xatolarga yöl qöyildi: çunonçi şaharning asosiy qismi kumir qatlamlari ustiga qurilib qolgan bölib, keyinçalik şaharni boşqa joyga köçirişga töğri keddi. 1956 y. martida yangi loyiha tasdiklanib, yangi şahar eskisi örnidan 7 — 8 km jan.-ğarbda, Dukantsoy b-n Qorabovsoy va Toşkent — Qöqon yöli yoqasida kömirdan xoli bölgan joyda qad kötardi.
A. Örta Osiyoda katta ahamiyatga ega bölgan kömir va energetika sanoati markazi. Uruş yillarida Özbekistonning köpgina sanoat korxonalari A. kömiri b-n ta'minlanib turdi. A.da oziq-ovqat va yengil sanoat korxonalari ham bor. A.ning eng yirik sanoat korxonasi «Özbekkömir» k-tidir. A.da çiqariladigan kömirning 2/3 qismidan köproği oçiq usulda qazib olinadi. A.da kömirning bir qismi «Yerostigaz» st-yasida yer qa'rida gazga aylantirilib Angren GRES va Yangi Angren GRESlarini gaz b-n ta'minlab turadi. Kon uskunalarini tuzatiş, sement, temir-beton buyumlari va yiğma temir-beton, tajribamexanika, avtomobil ta'mirlaş, «Angren rangli metallar», non, sut z-dlari, «Sanoatkartonsavdo» hissadorlik jamiyati, «Angrenkulol» hissadorlik jamiyati, «Özbekrezinatexnika» i.ç. birlaşmasi, oltin boyitiş f-kasi, «Kaolin» (kaolin boyitiş f-kasi) Özbek-Germaniya qöşma korxonasi, 2 yirik avtokorxona, Oblik, noruda materiallar karyeri, uysozlik k-ti işlab turibdi. 1941 y. Toşkent b-n A. örtasida 114 km li t.y. ötkazildi. Toşkent — Angren — Köqon — Namangan — Andijon — Öş avtomobil yöli ötadi.
A.da ped. in-ti, texnika kolleji, texnika, ped., tibbiyot bilim yurtlari, turk, texnika, ped. litseylari, yoş texniklar st-yasi, 3 musiqa maktabi, sport maktabi, 5 poliklinika, 6 dispanser, 5 kasalxona, 3 profilaktoriy, 14 do-rixona, 1 mehmonxona, 35 kutubxona, 4 klubkinoteatr, ölkaşunoslik muzeyi, suratlar galereyasi bor. 1996 y. 3000 kişilik masjid qurildi. Navoiy nomidagi madaniyat saroyi, şahar sport kompleksi, yopiq suziş havzasi, boksçilar saroyi, şaxmat klubi işlab turibdi. «Angren haqiqati», «Angrenskaya pravda» gaz.lari naşr qilinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНГРЕН (Оҳангарон, яъни «темирчилар» атамасининг русча бузилган шакли) — Тошкент вилоятидаги шаҳар (1941 — 46 й.ларда шаҳарча). Жигаристон, Жартепа, Тешиктош, Қўйхона қишлоқлари ўрнида бунёд этилган. Оҳангарон дарёси бўйида. Тошкентдан 120 км жан.-шарқда. Т.й. станцияси. Аҳолиси 130,0 мингдан зиёд киши (2000). Оҳангарон водийсининг тоғли қисмида. А.ни шим.-ғарбдан Чатқол тизмаси, жан.- шарқдан Қурама тоғ тизмалари ўраб туради. Июлнинг ўртача т-раси 27°, қиши анча совуқ, янв.нинг ўртача т-раси — 2°. Баҳорда жала ёғиб, қаттиқ шамоллар бўлиб туради. Шамолнинг тезлиги 3 — 6 м/сек, баъзан 15 м/сек га етади. Тарихий манбаларда қайд этилишича, Оҳангарон водийсида ўрта а.ларда аҳоли анча зич яшаган ва темирчилик, ҳунармандчилик б-н шуғулланган. 1934 й.дан Оҳангарон водийсида геологик қидирув ишлари бошланди. 1940 й. А.да дастлабки кўмир шахтаси барпо қилиниб, 1942 й. ишга туширилди. А. қурилишида айрим хатоларга йўл қўйилди: чунончи шаҳарнинг асосий қисми кумир қатламлари устига қурилиб қолган бўлиб, кейинчалик шаҳарни бошқа жойга кўчиришга тўғри кедди. 1956 й. мартида янги лойиҳа тасдикланиб, янги шаҳар эскиси ўрнидан 7 — 8 км жан.-ғарбда, Дукантсой б-н Қорабовсой ва Тошкент — Қўқон йўли ёқасида кўмирдан холи бўлган жойда қад кўтарди.
А. Ўрта Осиёда катта аҳамиятга эга бўлган кўмир ва энергетика саноати маркази. Уруш йилларида Ўзбекистоннинг кўпгина саноат корхоналари А. кўмири б-н таъминланиб турди. А.да озиқ-овқат ва енгил саноат корхоналари ҳам бор. А.нинг энг йирик саноат корхонаси «Ўзбеккўмир» к-тидир. А.да чиқариладиган кўмирнинг 2/3 қисмидан кўпроғи очиқ усулда қазиб олинади. А.да кўмирнинг бир қисми «Еростигаз» ст-ясида ер қаърида газга айлантирилиб Ангрен ГРЭС ва Янги Ангрен ГРЭСларини газ б-н таъминлаб туради. Кон ускуналарини тузатиш, цемент, темир-бетон буюмлари ва йиғма темир-бетон, тажрибамеханика, автомобиль таъмирлаш, «Ангрен рангли металлар», нон, сут з-длари, «Саноаткартонсавдо» ҳиссадорлик жамияти, «Ангренкулол» ҳиссадорлик жамияти, «Ўзбекрезинатехника» и.ч. бирлашмаси, олтин бойитиш ф-каси, «Каолин» (каолин бойитиш ф-каси) Ўзбек-Германия қўшма корхонаси, 2 йирик автокорхона, Облик, норуда материаллар карьери, уйсозлик к-ти ишлаб турибди. 1941 й. Тошкент б-н А. ўртасида 114 км ли т.й. ўтказилди. Тошкент — Ангрен — Кўқон — Наманган — Андижон — Ўш автомобиль йўли ўтади.
А.да пед. ин-ти, техника коллежи, техника, пед., тиббиёт билим юртлари, турк, техника, пед. лицейлари, ёш техниклар ст-яси, 3 мусиқа мактаби, спорт мактаби, 5 поликлиника, 6 диспансер, 5 касалхона, 3 профилакторий, 14 до-рихона, 1 меҳмонхона, 35 кутубхона, 4 клубкинотеатр, ўлкашунослик музейи, суратлар галереяси бор. 1996 й. 3000 кишилик масжид қурилди. Навоий номидаги маданият саройи, шаҳар спорт комплекси, ёпиқ сузиш ҳавзаси, боксчилар саройи, шахмат клуби ишлаб турибди. «Ангрен ҳақиқати», «Ангренская правда» газ.лари нашр қилинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.