Animalizm
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 525-b. — ziyouz.com
Animalizm ANIMALIZM, zoolatriya (lot. animal — hayvon) — biror hayvonni ilohiylaştiriş b-n boğliq bölgan e'tiqod va tasavvurlar majmui. A. ning kelib çiqişi ovçilik e'tiqodlariga (hayvonlar ölgandan keyin tirilişiga işoniş uning xarakterli xususiyatidir), totemizmta borib taqaladi. Qad. odamlar ovçilik b-n tirikçilik qilgan davrlarda öljani qölga kiritiş uçun ov oldidan hayvonlarni sehrlovçi turli marosimlar qilganlar (paleolit ğorlaridagi rasmlar şundan darak beradi). Hayvonlarni e'zozlaş köp xalqlarda uçraydi. U odamning hayvondan kelib çiqqanligi haqidagi miflar (keyinroq u urğoçi hayvonlar odamlar avlodini boqib tarbiyalagan, degan tasavvurlar şaklini ham olgan) da, u yoki bu hayvonni iste'mol yoki ov qilişning man etilişida, biron qabila, uruğni hayvonlar nomi b-n atalişi va b.da körinadi. Şim. Osiyo va Şim. Amerikada ayiqning, Hindistonda sigirning, Avstraliyada kenguruning muqaddas hisoblanişi A. qoldiğidir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНИМАЛИЗМ, зоолатрия (лот. animal — ҳайвон) — бирор ҳайвонни илоҳийлаштириш б-н боғлиқ бўлган эътиқод ва тасаввурлар мажмуи. А. нинг келиб чиқиши овчилик эътиқодларига (ҳайвонлар ўлгандан кейин тирилишига ишониш унинг характерли хусусиятидир), тотемизмта бориб тақалади. Қад. одамлар овчилик б-н тирикчилик қилган даврларда ўлжани қўлга киритиш учун ов олдидан ҳайвонларни сеҳрловчи турли маросимлар қилганлар (палеолит ғорларидаги расмлар шундан дарак беради). Ҳайвонларни эъзозлаш кўп халқларда учрайди. У одамнинг ҳайвондан келиб чиққанлиги ҳақидаги мифлар (кейинроқ у урғочи ҳайвонлар одамлар авлодини боқиб тарбиялаган, деган тасаввурлар шаклини ҳам олган) да, у ёки бу ҳайвонни истеъмол ёки ов қилишнинг ман этилишида, бирон қабила, уруғни ҳайвонлар номи б-н аталиши ва б.да кўринади. Шим. Осиё ва Шим. Америкада айиқнинг, Ҳиндистонда сигирнинг, Австралияда кенгурунинг муқаддас ҳисобланиши А. қолдиғидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.