Aniqlik sinflari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 527-b. — ziyouz.com
Aniqlik sinflari - 1) maşinasozlikda — detallarni aniq tayyorlaş mezonlari. Davlat standartlari (andozalari)da körsatilgan yöl qöyiladigan xatolik (dopusk)lar qiymati b-n belgilanadi. A.s. buyumlarning alohida parametrlari (çiziqli ölçamlari, burçaklari, tişli ğildiraklarning parametrlari) da, yaxlit buyum (metall kesiş stanoklari va b.)da belgilangan bölişi mumkin. Standart tizimlarida barça A.s. dagi dopusklar nominal (meyoriy) ölçamga boğliq bölgan dopusk birligi asosida aniqlanadi. Har qaysi dopusklar tizimida bir neça A.s. mavjud böladi. Ular tartib raqamlari b-n belgilanadi. Dopusklarning oşişi b-n A.s. raqamlari ham oşadi. «Valteşik» tizimi uçun 19 kvalitet belgilangan (dastlabki 6 tasi kalibrlar, qolganlari aniq buyumlar uçun qöllaniladi). Bu aytilgan A.s. sobiq Ittifoqda amal qilgan, hozir Rossiyada ham amal qilmoqda. Özbekistonda yangi standartlar qabul qilinişi munosabati b-n A.s. toifalari ham özgartirilmoqda; 2) ölçov vositalarining umumlaştirilgan tafsiloti; ular uçun aniqlikka ta'sir qiladigan va davlat standartlarida belgilangan asosiy va qöşimça xatoliklar hamda boşqa parametrlari çegarasi körsatkiçi vazifasini ötaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНИҚЛИК СИНФЛАРИ - 1) машинасозликда — деталларни аниқ тайёрлаш мезонлари. Давлат стандартлари (андозалари)да кўрсатилган йўл қўйиладиган хатолик (допуск)лар қиймати б-н белгиланади. А.с. буюмларнинг алоҳида параметрлари (чизиқли ўлчамлари, бурчаклари, тишли ғилдиракларнинг параметрлари) да, яхлит буюм (металл кесиш станоклари ва б.)да белгиланган бўлиши мумкин. Стандарт тизимларида барча А.с. даги допусклар номинал (меъёрий) ўлчамга боғлиқ бўлган допуск бирлиги асосида аниқланади. Ҳар қайси допусклар тизимида бир неча А.с. мавжуд бўлади. Улар тартиб рақамлари б-н белгиланади. Допускларнинг ошиши б-н А.с. рақамлари ҳам ошади. «Валтешик» тизими учун 19 квалитет белгиланган (дастлабки 6 таси калибрлар, қолганлари аниқ буюмлар учун қўлланилади). Бу айтилган А.с. собиқ Иттифоқда амал қилган, ҳозир Россияда ҳам амал қилмоқда. Ўзбекистонда янги стандартлар қабул қилиниши муносабати б-н А.с. тоифалари ҳам ўзгартирилмоқда; 2) ўлчов воситаларининг умумлаштирилган тафсилоти; улар учун аниқликка таъсир қиладиган ва давлат стандартларида белгиланган асосий ва қўшимча хатоликлар ҳамда бошқа параметрлари чегараси кўрсаткичи вазифасини ўтайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.