Antekliza
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 544-b. — ziyouz.com
Antekliza (anti ... va yun. klisis — oğiş) — yotiqroq antiklinal kötarilma şaklidagi platforma poydevorining asosiy tektonik tuzilmasi. A yadrosi yoki asosiy platforma poydevori kembriydan oddingi kristall jinslardan tuzilgan; bu jinslar ustida esa çökindi jinslar qatlami yotadi. A., asosan bir neça geologik davrlar içida yuqoriga yönalgan tektonik harakatlar natijasida paydo böladi. Bu harakatlar ta'sirida A. yadrosidagi kristall jinsli poydevor har xil tezlik b-n kötarilişi natijasida ayrim qismlarga ajralib ketadi. Çökindi jinslar qalinligi A. gumbazida uning yon bağirlaridagiga qaraganda köproq böladi. A.ning köp joylarida çökindi jinslar umuman bölmaydi, bunday yerlarda kristall jinsli poydevor yer yuzasiga çiqib qoladi (q. Sinekliza).
Q.: Sinekliza
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНТЕКЛИЗА (анти ... ва юн. klisis — оғиш) — ётиқроқ антиклиналь кўтарилма шаклидаги платформа пойдеворининг асосий тектоник тузилмаси. А ядроси ёки асосий платформа пойдевори кембрийдан оддинги кристалл жинслардан тузилган; бу жинслар устида эса чўкинди жинслар қатлами ётади. А., асосан бир неча геологик даврлар ичида юқорига йўналган тектоник ҳаракатлар натижасида пайдо бўлади. Бу ҳаракатлар таъсирида А. ядросидаги кристалл жинсли пойдевор ҳар хил тезлик б-н кўтарилиши натижасида айрим қисмларга ажралиб кетади. Чўкинди жинслар қалинлиги А. гумбазида унинг ён бағирларидагига қараганда кўпроқ бўлади. А.нинг кўп жойларида чўкинди жинслар умуман бўлмайди, бундай ерларда кристалл жинсли пойдевор ер юзасига чиқиб қолади (қ. Синеклиза).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.