Antimutagenlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 553-b. — ziyouz.com
Antimutagenlar (yun. ami - qarşi va mutagenlar) — sun'iy (indutsirlangan) yoki tabiiy (spontan) mutatsiyalarning paydo bölişini kamaytiriş xususiyatiga ega moddalar. Antimutagen ta'sirga ega bölgan preparatlar turli tipdagi kimyoviy birikmalardan iborat: purinli ribozidlar; alifatik poliaminlar; akridin va uning aminli hosilalari; xinakrin va uning analoglari; benzakridin va xinolin hosilalari; antibiotiklar (streptomitsin, xloramfenikol, aktinomitsin D); sulfanilamidli preparatlar; digidropiridinlar va 3-oksipiridinlar; ba'zi aminokislotalar; fenolli birikmalar (ğallatlar, ionol, parakvatlar, katexinlar); aminopropionli kislotalarning anilidlari va b. Başarti kimyoviy mutagenlar tabiiy (spontan) mutatsiyalarning vujudga kelişida muhim ahamiyatga ega ekan, demak hujayralarda bu mutagenlar qarama-qarşi ta'sir körsatuvçi antimutagen kuçga ega, ammo asosiy vazifasi mutatsiyalarning tabiiy sodir böliş tezligini susaytirişdan iborat bufer tizim ham bölişi kerak. Katalaza şunday ta'sirga ega. Katalaza iştirokida vodorod peroksidining mutagen ta'siri tezda töxtaydi.
Atrof muhit omillari (radiatsion, kimyoviy va b.) mutagen ta'siri xavfining tobora oşib borişi sababli, universal A.ni yaratiş muammosi öta muhim amaliy ahamiyat kasb etadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНТИМУТАГЕНЛАР (юн. ami - қарши ва мутагенлар) — сунъий (индуцирланган) ёки табиий (спонтан) мутацияларнинг пайдо бўлишини камайтириш хусусиятига эга моддалар. Антимутаген таъсирга эга бўлган препаратлар турли типдаги кимёвий бирикмалардан иборат: пуринли рибозидлар; алифатик полиаминлар; акридин ва унинг аминли ҳосилалари; хинакрин ва унинг аналоглари; бензакридин ва хинолин ҳосилалари; антибиотиклар (стрептомицин, хлорамфеникол, актиномицин Д); сульфаниламидли препаратлар; дигидропиридинлар ва 3-оксипиридинлар; баъзи аминокислоталар; фенолли бирикмалар (ғаллатлар, ионол, паракватлар, катехинлар); аминопропионли кислоталарнинг анилидлари ва б. Башарти кимёвий мутагенлар табиий (спонтан) мутацияларнинг вужудга келишида муҳим аҳамиятга эга экан, демак ҳужайраларда бу мутагенлар қарама-қарши таъсир кўрсатувчи антимутаген кучга эга, аммо асосий вазифаси мутацияларнинг табиий содир бўлиш тезлигини сусайтиришдан иборат буфер тизим ҳам бўлиши керак. Каталаза шундай таъсирга эга. Каталаза иштирокида водород пероксидининг мутаген таъсири тезда тўхтайди.
Атроф муҳит омиллари (радиацион, кимёвий ва б.) мутаген таъсири хавфининг тобора ошиб бориши сабабли, универсал А.ни яратиш муаммоси ўта муҳим амалий аҳамият касб этади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.