Antisegnetoelektriklar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 555-b. — ziyouz.com
Antisegnetoelektriklar - dipollari parallel joylaşmagan segnetoelektriklar. A. antiferromagnitlarning öxşaşi bölib, taşqi elektr maydon bölmaganda ionlarning ayrim kristall panjaralari noldan farkli elektr dipol momentiga ega böladi. Taşqi elektr maydon ta'sirisiz ham dipollari bir xil yönalgan domenlar mavjud. Elektr maydon kuçi yönalişidagi köşni domenlarda dipollarning oriyentirlanişi (yönalişi özgarişi) natijasida domen ösa boşlaydi. Eng oxirida dielektrik şu yönaliş böyiça qutblanadi. Dielektriklar elektr maydon kuçi ta'sirida qança jadal qutblansa, şu dielektrik işlatilgan kondensatorning sigami şunça katta böladi.
Ba'zi A. da kuçli elektr maydon ta'sirida segnetoelektrik holatga fazoviy ötiş sodir böladi, ya'ni antipa-rallel holatdan dipollari tartiblaşgan parallel holatga ötiladi. A. ga PbZ2O3, NaNbOj, PbMgWO6 va b. birik-malar kiradi. Ularda antisegnetik holatdan segnetik holatga fazoviy ötiş mos ravişda 230°, 360° va 38° da sodir böladi. Ba'zi qattiq birikmalar asosidagi A.ning dielektrik va pyezoelektrik körsatkiçlari yaxşi bölganligi uçun elektron texnikada keng iş-latiladi (çiziqsiz optik material sifatida lazer texnikasida; yoruğlik nurini boşqariş uçun elektrooptik qurilmalarda, past çastotali, katta soliştirma siğimga ega bölgan konden-satorlarni i.ç.da; hisoblaş texnikasida xotira elementi sifatida; dielektrik kuçaytirgiçlarda, modulyatorlar va b. qurilmalarda işlatiladi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНТИСЕГНЕТОЭЛЕКТРИКЛАР - диполлари параллел жойлашмаган сегнетоэлектриклар. А. антиферромагнитларнинг ўхшаши бўлиб, ташқи электр майдон бўлмаганда ионларнинг айрим кристалл панжаралари нолдан фаркли электр диполь моментига эга бўлади. Ташқи электр майдон таъсирисиз ҳам диполлари бир хил йўналган доменлар мавжуд. Электр майдон кучи йўналишидаги кўшни доменларда диполларнинг ориентирланиши (йўналиши ўзгариши) натижасида домен ўса бошлайди. Энг охирида диэлектрик шу йўналиш бўйича қутбланади. Диэлектриклар электр майдон кучи таъсирида қанча жадал қутбланса, шу диэлектрик ишлатилган конденсаторнинг сигами шунча катта бўлади.
Баъзи А. да кучли электр майдон таъсирида сегнетоэлектрик ҳолатга фазовий ўтиш содир бўлади, яъни антипа-раллел ҳолатдан диполлари тартиблашган параллел ҳолатга ўтилади. А. га PbZ2O3, NaNbOj, PbMgWO6 ва б. бирик-малар киради. Уларда антисегнетик ҳолатдан сегнетик ҳолатга фазовий ўтиш мос равишда 230°, 360° ва 38° да содир бўлади. Баъзи қаттиқ бирикмалар асосидаги А.нинг диэлектрик ва пьезоэлектрик кўрсаткичлари яхши бўлганлиги учун электрон техникада кенг иш-латилади (чизиқсиз оптик материал сифатида лазер техникасида; ёруғлик нурини бошқариш учун электрооптик қурилмаларда, паст частотали, катта солиштирма сиғимга эга бўлган конден-саторларни и.ч.да; ҳисоблаш техникасида хотира элементи сифатида; диэлектрик кучайтиргичларда, модуляторлар ва б. қурилмаларда ишлатилади).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.