Antiseptika
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 556-b. — ziyouz.com
Antiseptika — jarohatlarni va ularni tozalab davolaşda işlatiladigan asboblarni kimyoviy moddalar b-n yuqumsizlantiriş usuli. 1867 y.da ingliz olimi J. Lister fransuz bakteriologi L. Paster tajribalariga asoslanib operatsion xona havosidagi, jarroh qölidagi va jarohatga işlatiladigan narsalar (doka, jarrohlik asboblari) dagi bakteriyalarni yöqotiş b-n jarohatlarni köpgina asoratlardan saqlab qoliş mumkin, degan xulosaga keldi. Buning uçun u 5% li karbol kislota eritmasiga höllangan bir neça qavat boğlov işlatdi. Antiseptik kimyoviy preparatlar yuza va çuqur qöllaniladi. Yuza A.da jarohat va böşliklar xloramin, xloratsid, vodorod peroksid, kaliy permanganat va b. moddalar eritmasi b-n yuviladi yoki jarohat yuzasiga antiseptik mazlar (mas, A. V. Vişnevskiy mazi) surtiladi. Çuqur A.da esa avj olayotgan jarohat atrofidagi teri ostiga antiseptik suyuqliklar (furatsilin, rivanol va b. eritmalar), teri osti, muskul orasi yoki venaga antibiotiklar singari antiseptik moddalar yuboriladi. Ikkala holda ham mikroblar yo öldiriladi yoki ularning hayot faoliya-ti uçun noqulay şaroit tuğdiriladi. Hozir mexaniq fizik, kimyoviy va biologik A. usullari mavjud. A. jarrohlik davo usulining ajralmas tarkibiy qismidir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНТИСЕПТИКА — жароҳатларни ва уларни тозалаб даволашда ишлатиладиган асбобларни кимёвий моддалар б-н юқумсизлантириш усули. 1867 й.да инглиз олими Ж. Листер француз бактериологи Л. Пастер тажрибаларига асосланиб операцион хона ҳавосидаги, жарроҳ қўлидаги ва жароҳатга ишлатиладиган нарсалар (дока, жарроҳлик асбоблари) даги бактерияларни йўқотиш б-н жароҳатларни кўпгина асоратлардан сақлаб қолиш мумкин, деган хулосага келди. Бунинг учун у 5% ли карбол кислота эритмасига ҳўлланган бир неча қават боғлов ишлатди. Антисептик кимёвий препаратлар юза ва чуқур қўлланилади. Юза А.да жароҳат ва бўшликлар хлорамин, хлорацид, водород пероксид, калий перманганат ва б. моддалар эритмаси б-н ювилади ёки жароҳат юзасига антисептик мазлар (мас, А. В. Вишневский мази) суртилади. Чуқур А.да эса авж олаётган жароҳат атрофидаги тери остига антисептик суюқликлар (фурацилин, риванол ва б. эритмалар), тери ости, мускул ораси ёки венага антибиотиклар сингари антисептик моддалар юборилади. Иккала ҳолда ҳам микроблар ё ўлдирилади ёки уларнинг ҳаёт фаолия-ти учун ноқулай шароит туғдирилади. Ҳозир механиқ физик, кимёвий ва биологик А. усуллари мавжуд. А. жарроҳлик даво усулининг ажралмас таркибий қисмидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.