Antitoksinlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 557-b. — ziyouz.com
Antitoksinlar (anti ... va yun. toxikon — zahar) — 1) yuqumli kasallik davrida bemor organizmida hosil böladigan immun moddalar. A. patogen mikroblar zaharini zararsizlantiradi. A. hayvonlar organizmida sun'iy yöl b-n hosil qilinadi, buning uçun avval mikrob zaharidan anatoksin tayyorlab, keyin u, mas, ot terisi ostiga bir neça marta yuboriladi. Natijada ot organizmida A. hosil böladi. Bunday otning qon zardobi difteriya, botulizm, qoqşol va b. kasalliklarni davolaşda işlatiladi; 2) ösimliklar hosil qiladigan va fitopatogen mikroorganizmlar ajratadigan zaharli moddalar ta'sirini susaytiriş va neytrallaş qobiliyatiga ega kimyoviy moddalar. Mas, ğözada A. xinonlar tipidagi fenolli birikmalarning fermentativ oksidlanişi, fitoaleksinlar va ularning xinonlari mahsuli bölib, ösimliklarda infeksiyaga javoban paydo böladi. Bu moddalar ta'sirida mas, vilt toksinlaridan biri pektintranseliminaza fermentining faolligi pasayadi. A. ösimliklarning kasalliklarga tabiiy çidamli bölişida muhim ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНТИТОКСИНЛАР (анти ... ва юн. toxikon — заҳар) — 1) юқумли касаллик даврида бемор организмида ҳосил бўладиган иммун моддалар. А. патоген микроблар заҳарини зарарсизлантиради. А. ҳайвонлар организмида сунъий йўл б-н ҳосил қилинади, бунинг учун аввал микроб заҳаридан анатоксин тайёрлаб, кейин у, мас, от териси остига бир неча марта юборилади. Натижада от организмида А. ҳосил бўлади. Бундай отнинг қон зардоби дифтерия, ботулизм, қоқшол ва б. касалликларни даволашда ишлатилади; 2) ўсимликлар ҳосил қиладиган ва фитопатоген микроорганизмлар ажратадиган заҳарли моддалар таъсирини сусайтириш ва нейтраллаш қобилиятига эга кимёвий моддалар. Мас, ғўзада А. хинонлар типидаги фенолли бирикмаларнинг ферментатив оксидланиши, фитоалексинлар ва уларнинг хинонлари маҳсули бўлиб, ўсимликларда инфекцияга жавобан пайдо бўлади. Бу моддалар таъсирида мас, вилт токсинларидан бири пектинтрансэлиминаза ферментининг фаоллиги пасаяди. А. ўсимликларнинг касалликларга табиий чидамли бўлишида муҳим аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.