Antizarralar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 550-b. — ziyouz.com
Antizarralar — massasi, spini, izotopik spini, juft-toqligi özining «egizak» zarrasining mos parametrlariga özaro teng bölib, bir-bi-ridan faqat elektr va nuklon zaryadlari, ajibligi, magnit momentlarining işoralari b-n farq qiladigan elementar zarralar.
Zarra va A. ga misollar: elektron va pozitron, proton va antiproton, neytron va antineytron, neytrino va antineytrino. Bundan körinadiki, A. zaryadli zarralarda ham, elektr jihatdan neytral (zaryadsiz) zarralarda ham mavjud.
Antiproton (r) proton (r) ga nisbatan A.: massasi, spini, zaryadi va magnit momentining mutlaq qiymatlari protonning tegişli fizik parametrlariga teng. Faqat zaryadi va magnit momentining işorasi b-n protondan farq qiladi. Antineytron (ya) esa neytral (elektr zaryadi nolga teng) bölgan neytrondan faqat magnit momentining işorasi b-n farq qiladi.
Zarra va A. juftining alohida xossasi — ularning bir-biri b-n uçraşganda annigilyatsiyalanib, materiyaning boşqa şakliga aylanişi. Mas, elektron va pozitron annigilyatsiyasi natijasida ular yöqolib, foton (yoruğlik kvanti) hosil böladi. Antiproton va antineytronlar nuklonlar b-n annigilyatsiyalanadi, bunda ya-mezonlar hosil böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНТИЗАРРАЛАР — массаси, спини, изотопик спини, жуфт-тоқлиги ўзининг «эгизак» заррасининг мос параметрларига ўзаро тенг бўлиб, бир-би-ридан фақат электр ва нуклон зарядлари, ажиблиги, магнит моментларининг ишоралари б-н фарқ қиладиган элементар зарралар.
Зарра ва А. га мисоллар: электрон ва позитрон, протон ва антипротон, нейтрон ва антинейтрон, нейтрино ва антинейтрино. Бундан кўринадики, А. зарядли зарраларда ҳам, электр жиҳатдан нейтрал (зарядсиз) зарраларда ҳам мавжуд.
Антипротон (р) протон (р) га нисбатан А.: массаси, спини, заряди ва магнит моментининг мутлақ қийматлари протоннинг тегишли физик параметрларига тенг. Фақат заряди ва магнит моментининг ишораси б-н протондан фарқ қилади. Антинейтрон (я) эса нейтрал (электр заряди нолга тенг) бўлган нейтрондан фақат магнит моментининг ишораси б-н фарқ қилади.
Зарра ва А. жуфтининг алоҳида хоссаси — уларнинг бир-бири б-н учрашганда аннигиляцияланиб, материянинг бошқа шаклига айланиши. Мас, электрон ва позитрон аннигиляцияси натижасида улар йўқолиб, фотон (ёруғлик кванти) ҳосил бўлади. Антипротон ва антинейтронлар нуклонлар б-н аннигиляцияланади, бунда я-мезонлар ҳосил бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.