Antraxinon
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 562-b. — ziyouz.com
Antraxinon (yun. anthrax — kömir va hina — keçua xindulari tilida — xinon daraxti pöstloği), C14H8O2 — aromatik keton; mol.m. 208,20, sargiş kristall; suyuqlaniş t-rasi 287°, kaynaş t-rasi 377°. Anilin, nitrobenzol va issiq toluolda eriydi. A. antratsenni oksidlab yoki ftal kislota angidridiga alyuminiy xlorid katalizatorligida benzol ta'sir ettirib olinadi. U turli reaksiyalarga kirişa oladi, lekin örin almaşiş reaksiyalariga juda qiyin kirişadi. A. turli oksidlovçilar ta'sirida işqoriy muhitda alizaringa aylanadi. A.da karbonil guruhlar borligi tufayli uning xossalari ketonlar va xinonlarning xossalariga öxşaydi. A. antraxinon böyoqlar olişda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНТРАХИНОН (юн. anthrax — кўмир ва hina — кечуа хиндулари тилида — хинон дарахти пўстлоғи), С14Н8О2 — ароматик кетон; мол.м. 208,20, саргиш кристалл; суюқланиш т-раси 287°, кайнаш т-раси 377°. Анилин, нитробензол ва иссиқ толуолда эрийди. А. антраценни оксидлаб ёки фтал кислота ангидридига алюминий хлорид катализаторлигида бензол таъсир эттириб олинади. У турли реакцияларга кириша олади, лекин ўрин алмашиш реакцияларига жуда қийин киришади. А. турли оксидловчилар таъсирида ишқорий муҳитда ализаринга айланади. А.да карбонил гуруҳлар борлиги туфайли унинг хоссалари кетонлар ва хинонларнинг хоссаларига ўхшайди. А. антрахинон бўёқлар олишда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.