Anuriya
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 566–567-b. — ziyouz.com
Anuriya (yun. an — inkor qöşimçasi va uron — siydik) — siydik tutilişi; bunda buyrakda hosil bölgan siydik qovuqqatuşmaydi. Prerenal A. buyrak tomirlarining ösmalar b-n qisilişi yoki qayrilib ketişi, şuningdek buyrak arteriyalariga tromb yoki embol tiqilib qolişi natijasida kelib çiqadi. Köp qon yöqotiş, yurak-tomirlar sistemasidagi kamçilik va şok, iç ketişi sababli köp suyuqlik yöqotiş, betöxtov qusiş, badanning şişib ketişi, assit va ş.k. kasalliklarda qon aylanişining oğir darajada buzilişi natijasida paydo böladigan A. ham prerenal A.ga kiradi. Bunday A.da buyraklar ham, siydik yöllari ham zararlanmaydi; arterial bosimning pasayişi, buyraklardan kam qon ötişi, qonda suvning kamayişi va b. ekstrarenal omillar katta rol öynagani uçun siydik töxtaşining bu turini ekstrarenal A. deb ham ataladi. Renal (çin) A. buyrak töqimasining sidirğa patologik ja-rayondan zararlanişi (glomerulonefrit, piyelonefrit, sulema, kantaridin, qörğoşin tuzlari va sulfanil-amidlardan zaharlaniş va h.k.) natijasida röy beradi. Postrenal (buyrak orti) A. esa yuqori siydik yöllarida siydik oqimini tösuvçi biror illat bölişi oqibatida vujudga keladi. Reflektor A. kuçli ru-hiy hayajon, jarohatlanişdan keyin qattiq oğriq seziş natijasida paydo böladi. Ikki sutka va undan ortiq vaqt içida siydik kelmay qolişi uremiyaga sabab böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНУРИЯ (юн. an — инкор қўшимчаси ва uron — сийдик) — сийдик тутилиши; бунда буйракда ҳосил бўлган сийдик қовуққатушмайди. Преренал А. буйрак томирларининг ўсмалар б-н қисилиши ёки қайрилиб кетиши, шунингдек буйрак артерияларига тромб ёки эмбол тиқилиб қолиши натижасида келиб чиқади. Кўп қон йўқотиш, юрак-томирлар системасидаги камчилик ва шок, ич кетиши сабабли кўп суюқлик йўқотиш, бетўхтов қусиш, баданнинг шишиб кетиши, асцит ва ш.к. касалликларда қон айланишининг оғир даражада бузилиши натижасида пайдо бўладиган А. ҳам преренал А.га киради. Бундай А.да буйраклар ҳам, сийдик йўллари ҳам зарарланмайди; артериал босимнинг пасайиши, буйраклардан кам қон ўтиши, қонда сувнинг камайиши ва б. экстраренал омиллар катта роль ўйнагани учун сийдик тўхташининг бу турини экстраренал А. деб ҳам аталади. Ренал (чин) А. буйрак тўқимасининг сидирға патологик жа-раёндан зарарланиши (гломерулонефрит, пиелонефрит, сулема, кантаридин, қўрғошин тузлари ва сульфанил-амидлардан заҳарланиш ва ҳ.к.) натижасида рўй беради. Постренал (буйрак орти) А. эса юқори сийдик йўлларида сийдик оқимини тўсувчи бирор иллат бўлиши оқибатида вужудга келади. Рефлектор А. кучли ру-ҳий ҳаяжон, жароҳатланишдан кейин қаттиқ оғриқ сезиш натижасида пайдо бўлади. Икки сутка ва ундан ортиқ вақт ичида сийдик келмай қолиши уремияга сабаб бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.