Anuşirvon
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 568-b. — ziyouz.com
Anuşirvon (töliq ismi Xusrav I Anuşirvon) — sosoniylar sulolasiga mansub Eron podşohi. A. otasi — Qubod joriy qilgan idora usuli, soliq tizimi hamda harbiy sohalarda jiddiy islohotlar ötkazdi, mamlakatni raiyatparvarlik b-n boşqardi. Hind eposi «Kalila va Dimna» A. topşiriği b-n paxlaviy tiliga tarjima qilindi, Avesto qayta köçirildi. A. şahar va qişloqlarni obod etiş, köhna qadriyatlarni tiklaşga alohida e'tibor berdi, uning davrida zarduştiylik rşojlandi, özaro uruşlarga uzil-kesil barham berildi. A.ning adolatliligi, ma'rifatparvarligi xalq orasida keng yoyiddi, oğzaki ijodda ham, yozma adabiyotlarda ham A. haqida qissalar töqildi. Firdavsiy A. haqida doston yaratgan va uni «Şohnoma»ga kiritgan. «Qobusnoma», «Siyosatnoma», «Jome ul-hikoyot», «Gulzor», «Miftoh ul-adl» va b. kitoblarda A. töğrisida köplab hikoyatlar keltirilgan. Alişer Navoiy «Xamsa»sida ham u haqda ma'lumot uçraydi.
A. asli tarixiy şaxs bölgan, keyinçalik Şarq xalqlari badiiy ijodida keng tarqalgan timsolga aylangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АНУШИРВОН (тўлиқ исми Хусрав I Ануширвон) — сосонийлар сулоласига мансуб Эрон подшоҳи. А. отаси — Қубод жорий қилган идора усули, солиқ тизими ҳамда ҳарбий соҳаларда жиддий ислоҳотлар ўтказди, мамлакатни раиятпарварлик б-н бошқарди. Ҳинд эпоси «Калила ва Димна» А. топшириғи б-н пахлавий тилига таржима қилинди, Авесто қайта кўчирилди. А. шаҳар ва қишлоқларни обод этиш, кўҳна қадриятларни тиклашга алоҳида эътибор берди, унинг даврида зардуштийлик ршожланди, ўзаро урушларга узил-кесил барҳам берилди. А.нинг адолатлилиги, маърифатпарварлиги халқ орасида кенг ёйидди, оғзаки ижодда ҳам, ёзма адабиётларда ҳам А. ҳақида қиссалар тўқилди. Фирдавсий А. ҳақида достон яратган ва уни «Шоҳнома»га киритган. «Қобуснома», «Сиёсатнома», «Жоме ул-ҳикоёт», «Гулзор», «Мифтоҳ ул-адл» ва б. китобларда А. тўғрисида кўплаб ҳикоятлар келтирилган. Алишер Навоий «Хамса»сида ҳам у ҳақда маълумот учрайди.
А. асли тарихий шахс бўлган, кейинчалик Шарқ халқлари бадиий ижодида кенг тарқалган тимсолга айланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.