Apatit
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 574-b. — ziyouz.com
Apatit (yun. apatao — aldayman) — fosfatlar sinfiga mansub mineral. Tarkibida P2O5 ning miqdori 42%. Aralaşmalari: CO2, Mp, kamyob f elementlari, U, Sr va b. Oq, zangori, sariq, binafşa rang va b. rangdagi kristall va donador agregatlar. Qattiqligi 5. S. og. 3,2. Kimyoviy tarkibiga qarab A. ftorapatit, gidroksilapatit va xlorapatitga bölinadi. A. magmatik, gidrotermal, pnevmatolit yöl b-n hosil böladi. Ba'zan A. kvars yertomirlarida va kristalli slanetslarda ham uçraydi. Çökindi jinslarda A. guruhiga kiradigan minerallar fosforitlar va qazilma suyaklar şaklida uçraydi. A. öğit, fosfor kislota va uning tuzlarini olişda xom aşyo; qora va rangli metallurgiyada hamda keramika va xira oyna i.ç.da qöllaniladi. Kamyob yer elementlari qöşilgan sintetik A. optikada qöllaniladi. Özbekistondagi fosforitlarning asosiy qismi A.dir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АПАТИТ (юн. apatao — алдайман) — фосфатлар синфига мансуб минерал. Таркибида Р2О5 нинг миқдори 42%. Аралашмалари: СО2, Мп, камёб ф элементлари, U, Sr ва б. Оқ, зангори, сариқ, бинафша ранг ва б. рангдаги кристалл ва донадор агрегатлар. Қаттиқлиги 5. С. ог. 3,2. Кимёвий таркибига қараб А. фторапатит, гидроксилапатит ва хлорапатитга бўлинади. А. магматик, гидротермаль, пневматолит йўл б-н ҳосил бўлади. Баъзан А. кварц ертомирларида ва кристалли сланецларда ҳам учрайди. Чўкинди жинсларда А. гуруҳига кирадиган минераллар фосфоритлар ва қазилма суяклар шаклида учрайди. А. ўғит, фосфор кислота ва унинг тузларини олишда хом ашё; қора ва рангли металлургияда ҳамда керамика ва хира ойна и.ч.да қўлланилади. Камёб ер элементлари қўшилган синтетик А. оптикада қўлланилади. Ўзбекистондаги фосфоритларнинг асосий қисми А.дир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.