Apennin toğlari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 576-b. — ziyouz.com
Apennin toğlari - Italiyadagi toğlar, Apennin ya.o. şim.-ğarbi (Alp toğlari)dan jan.-şarqqa (Kalabriyagaça) çözilgan. A.t.ning uzunligi Kalabriya toğlarini ham qöşib hisoblaganda 1200 km. A.t. örtaça balandlikdagi, yon bağirlari yotiq toğlar. Eng baland nuqtasi 2914 m (Korno toği). Toğlar, asosan, qumtoş, gil va ohaktoşlardan iborat, lava qoplamlari uçraydi. Harakatdagi va öçgan vulkanlar bor (Vezuviy va b.). Binokorlik materiallari (asosan, marmar) köp. Iqlimi subtropik, Örta dengiz atrofiga xos iqlim. Ğarbiy yon bagirlarda yillik yoğin 1000 — 2000 mm, şarqida, toğ oraliği havzalarida 600 — 800 mm. A. t.dan Tibr, Arno va b. daryolar boşlanadi. Mineral buloklar bor. Yon bağirlarining quyi qismi zaytunzor, tokzor, sitrus ekinlari va doim yaşil dubzorlar b-n band; yuqorida kaştan, dub, kora qayin hamda igna bargli daraxtlar ösadi. Eng baland qismi yaylov sifatida foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АПЕННИН ТОҒЛАРИ - Италиядаги тоғлар, Апеннин я.о. шим.-ғарби (Альп тоғлари)дан жан.-шарққа (Калабриягача) чўзилган. А.т.нинг узунлиги Калабрия тоғларини ҳам қўшиб ҳисоблаганда 1200 км. А.т. ўртача баландликдаги, ён бағирлари ётиқ тоғлар. Энг баланд нуқтаси 2914 м (Корно тоғи). Тоғлар, асосан, қумтош, гил ва оҳактошлардан иборат, лава қопламлари учрайди. Ҳаракатдаги ва ўчган вулканлар бор (Везувий ва б.). Бинокорлик материаллари (асосан, мармар) кўп. Иқлими субтропик, Ўрта денгиз атрофига хос иқлим. Ғарбий ён багирларда йиллик ёғин 1000 — 2000 мм, шарқида, тоғ оралиғи ҳавзаларида 600 — 800 мм. А. т.дан Тибр, Арно ва б. дарёлар бошланади. Минерал булоклар бор. Ён бағирларининг қуйи қисми зайтунзор, токзор, цитрус экинлари ва доим яшил дубзорлар б-н банд; юқорида каштан, дуб, кора қайин ҳамда игна баргли дарахтлар ўсади. Энг баланд қисми яйлов сифатида фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.