Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Appalaçi toğlari

    Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 580–581-b. — ziyouz.com

    Appalaçi toğlari - Şim. Amerikadagi toğlar, AQŞ b-n Kanada hududida. Jan.-ğarbdan şim.-şarqqa 2600 km çözilgan, eni 300 — 500 km. Eng baland çöqqisi — Mitçell toği (2030 m). A.t. jan.-şarqiy va şim. qismlari paleozoy erasida burmalangan kristall jinslar (gneyslar, kristalli slanetslar, kvarsitlar)dan, jan.-ğarbiy qismi çökindi jinslar — ohaktoş, qumtoş, gilli slanetslardan taşkil topgan. Mezozoy va kaynozoyda toğlar gum-bazeimon kötarilgan. Toğlarni köpdan-köp daryolar parçalab yuborgan. Şim. tomonlari relyefini törtlamçi davr muzliklari ança özgartirgan. A.t. iqlimini Atlantika okeani yumşatib turadi. Yoğin 1000 — 1300 mm. Jan.da toğ yon bağirlari 1000 m balandlikkaça keng bargli örmonlar, undan yuqorida aralaş va igna bargli örmonlar b-n qoplangan. A.t. da toşkömir, neft, temir rudasi, mis, kumuş, kobalt bor. A.t.da 2 ta millim park mavjud. Turizm va ovçilik r-ni.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    АППАЛАЧИ ТОҒЛАРИ - Шим. Америкадаги тоғлар, АҚШ б-н Канада ҳудудида. Жан.-ғарбдан шим.-шарққа 2600 км чўзилган, эни 300 — 500 км. Энг баланд чўққиси — Митчелл тоғи (2030 м). А.т. жан.-шарқий ва шим. қисмлари палеозой эрасида бурмаланган кристалл жинслар (гнейслар, кристалли сланецлар, кварцитлар)дан, жан.-ғарбий қисми чўкинди жинслар — оҳактош, қумтош, гилли сланецлардан ташкил топган. Мезозой ва кайнозойда тоғлар гум-базеимон кўтарилган. Тоғларни кўпдан-кўп дарёлар парчалаб юборган. Шим. томонлари рельефини тўртламчи давр музликлари анча ўзгартирган. А.т. иқлимини Атлантика океани юмшатиб туради. Ёғин 1000 — 1300 мм. Жан.да тоғ ён бағирлари 1000 м баландликкача кенг баргли ўрмонлар, ундан юқорида аралаш ва игна баргли ўрмонлар б-н қопланган. А.т. да тошкўмир, нефть, темир рудаси, мис, кумуш, кобальт бор. А.т.да 2 та миллим парк мавжуд. Туризм ва овчилик р-ни.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.