Appendikulyariyalar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 581–582-b. — ziyouz.com
Appendikulyariyalar Ya R I Ya L A R (Appendi-cularia) — xordalilar tipi krbiklilar kenja tipiga mansub sinf. Suvda suzib yuradigan dastlabki xordalilardan kelib çiqqan. Uz. 0,5 mm gaça, gavdasi tana va dumdan iborat. Dumida xordasi, nerv nayi va köndalang tarğil muskullari joylaşgan. Tanasi dildiroq şaffof moddadan iborat qobiq — uyça içida joylaşgan. Uyçaning oldingi va orqa tomonida teşik böladi. Dumining harakati tufayli suv oldingi teşigida joylaşgan filtrlovçi apparat orqali ötib orqa teşigidan çiqib ketadi. Filtrlovçi apparatning ingiçka ipçalardan iborat panjaralari A. uçun oziq böladigan mayda organizmlarni tutib qoladi. Filtrlovçi apparat ifloslanganida A. uyçasini buzib çiqib yangi uyça qurib oladi. A. halqumida endostil va bir juft jabra teşiklari böladi. Jabraoldi böşliği bölmaydi. Anal teşigi tanasining qorin tomonida. Miyasi ustida yoruğlikni se-zadigan közçasi va stototsisti joylaşgan. Köpçilik turlari germafrodit. Faqat jinsiy yöl b-n köpayadi. Liçinkasining oğzi va anal teşigi bölmaydi. 100 ga yaqin turi ma'lum, barça dengizlarda, asosan suvning ustki qatlamlarida uçraydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
А П П Е Н Д И К УЛ Я Р И Я Л А Р (Appendi-cularia) — хордалилар типи крбиклилар кенжа типига мансуб синф. Сувда сузиб юрадиган дастлабки хордалилардан келиб чиққан. Уз. 0,5 мм гача, гавдаси тана ва думдан иборат. Думида хордаси, нерв найи ва кўндаланг тарғил мускуллари жойлашган. Танаси дилдироқ шаффоф моддадан иборат қобиқ — уйча ичида жойлашган. Уйчанинг олдинги ва орқа томонида тешик бўлади. Думининг ҳаракати туфайли сув олдинги тешигида жойлашган фильтрловчи аппарат орқали ўтиб орқа тешигидан чиқиб кетади. Фильтрловчи аппаратнинг ингичка ипчалардан иборат панжаралари А. учун озиқ бўладиган майда организмларни тутиб қолади. Фильтрловчи аппарат ифлосланганида А. уйчасини бузиб чиқиб янги уйча қуриб олади. А. ҳалқумида эндостил ва бир жуфт жабра тешиклари бўлади. Жабраолди бўшлиғи бўлмайди. Анал тешиги танасининг қорин томонида. Мияси устида ёруғликни се-задиган кўзчаси ва стотоцисти жойлашган. Кўпчилик турлари гермафродит. Фақат жинсий йўл б-н кўпаяди. Личинкасининг оғзи ва анал тешиги бўлмайди. 100 га яқин тури маълум, барча денгизларда, асосан сувнинг устки қатламларида учрайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.