Appenditsit
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 582-b. — ziyouz.com
Appenditsit — appendikentg yalliğlanişi. Mikroblar ösimtaga turli yöllar b-n kiradi, ayrim sabablarga kura ularning patogenlik xususiyati oşib, ösimta şilliq qavatlaridan ostki qismiga ötib, uni yalliğlantiradi. A. b-n turli yoşdagi kişilar oğrişi mumkin. A. ötkir va surunkali böladi. Ötkir A.ning kataral, yiringli, gangrenoz turlari bölib, ösimtaning teşilişi, peritonit, appendikulyar infiltrat, abssess kabi hayot uçun xavfli asoratlari kuzatiladi.Kasallik boşlanişida öng biqin sohasi tösatdan sançib oğriydi va asta-sekin zöraya boradi; bemorning köngli ayniydi, qayt qiladi, tomiri tez uradi, harorati kötariladi. Öng yon boş sohasini qöl b-n bosib körilganda, oğriq zörayişi va öng tomondagi muskullarning taranglanişi aniq seziladi. Qonda leykotsitlar köpayadi. A. aniqpangandan keyin yalliğlangan ösimta darhol jarrohlik yöli b-n olib taşlanadi. Ötkir A. operatsiya qilinmaganda kasallik belgilari kamayib, asoratlar röy bermasa, çuvalçangsimon ösimtadagi özgarişlar qisman yöqolib, kasallik surunkali tus oladi.
Bolalarda oğriq kuçli, kari kişilarda esa sust böladi. Qorinda qattiq oğriq turişi köpinça A.ga xosdir, şuning uçun bunday hollarda zudlik b-n vraç çaqiriş lozim.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АППЕНДИЦИТ — аппендикентг яллиғланиши. Микроблар ўсимтага турли йўллар б-н киради, айрим сабабларга кура уларнинг патогенлик хусусияти ошиб, ўсимта шиллиқ қаватларидан остки қисмига ўтиб, уни яллиғлантиради. А. б-н турли ёшдаги кишилар оғриши мумкин. А. ўткир ва сурункали бўлади. Ўткир А.нинг катарал, йирингли, гангреноз турлари бўлиб, ўсимтанинг тешилиши, перитонит, аппендикуляр инфильтрат, абсцесс каби ҳаёт учун хавфли асоратлари кузатилади.Касаллик бошланишида ўнг биқин соҳаси тўсатдан санчиб оғрийди ва аста-секин зўрая боради; беморнинг кўнгли айнийди, қайт қилади, томири тез уради, ҳарорати кўтарилади. Ўнг ён бош соҳасини қўл б-н босиб кўрилганда, оғриқ зўрайиши ва ўнг томондаги мускулларнинг тарангланиши аниқ сезилади. Қонда лейкоцитлар кўпаяди. А. аниқпангандан кейин яллиғланган ўсимта дарҳол жарроҳлик йўли б-н олиб ташланади. Ўткир А. операция қилинмаганда касаллик белгилари камайиб, асоратлар рўй бермаса, чувалчангсимон ўсимтадаги ўзгаришлар қисман йўқолиб, касаллик сурункали тус олади.
Болаларда оғриқ кучли, кари кишиларда эса суст бўлади. Қоринда қаттиқ оғриқ туриши кўпинча А.га хосдир, шунинг учун бундай ҳолларда зудлик б-н врач чақириш лозим.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.