Appersepsiya

Appersepsiya (lot. ad - ga, perceptio — idrok, qabul qiliş) — psixologiyadagi tuşunça. Idrok jarayonining şaxsning avvalgi bilim va tajribalari, qiziqişi, ehtiyoji va odatlari, yoşi, jinsi, ma'lumoti, kasbi, umuman psixik hayotning barça mazmuni b-n boğlanişi anglaşiladi. A. hodisasi tufayli kişilar idrokining mazmuni bir-biridan farq qiladi, ya'ni kişilar aynan bir xil narsani öz bilim darajasi, turmuş tajribasi, dunyoqaraşi hamda ijtimoiy kelib çiqişiga qarab turliça idrok qiladilar. Mas, «reaksiya» sözini kimyogarlar moddalarning kimyoviy yöl b-n birikişi yoki ajralişi deb, sotsiologlar tarixiy taraqqiyotda orqaga çekiniş deb, psixolog va fiziologlar esa organizmning ta'sirotga nisbatan qaytargan javob harakati deb idrok qiladilar. A. terminini ba'zan idrokning aniqligi, töliqligi, yorqinligi kabi sifatlari ma'nosida ham işlatiladi. A. hodisasi barqaror va vaqtinça deb ataluvçi 2 qismga bölinadi. Barqaror A. şaxsning dunyoqaraşi, e'tiqodi, ideali, bilim va madaniy saviyasi, kasbi hamda qiziqişlariga; vaqtinça A. esa faqat şaxsning idrok jarayonidagi hissiy holati, kayfiyatiga boğliq.