Aqli norasolik
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 853-b. — ziyouz.com
Aqli norasolik - (jinoyat huquqida) ijtimoiy xavfli qilmişni sodir qiliş vaqtida şaxsning ruhiy kasalligi tufayli öz harakatlari yuzasidan öziga hisob bera olmaydigan va öz harakatlarini idora qila olmaydigan holati. A. n. ikki mezon: tibbiy (biologik) va yuridik mezon orqali aniqlanadi. Tibbiy (biologik) mezon şaxsda surunkali ruhiy kasallikni yoki ruhiy holatning vaqtinça buzilganligi yoxud aqli zaiflik yoki boşqaça tarzdagi ruhiy kasallikning mavjudligini bildiradi. Yuridik mezon şaxsning öz harakatlari yuzasidan öziga hisob bera olmasligi (tafakkur mezoni) va öz harakatlarini idora qila olmasligi (irodaviy mezon)dir. Şaxsni ruhiy kasal deb hisoblaş uçun tibbiy va yuridik mezonlarning zohirligi talab qilinadi. Şaxsning ruhiy kasallik holatini aniqlaş uçun sud-psixiatriya ekspertizasi tayinlanadi. Ekspertiza şaxsni ijtimoiy xavfli qilmişni sodir qiliş paytida aqli noraso holatda bölgan, deb xulosa bersa, uning qilmişi jinoyat hisoblanmaydi va javobgarlikka tortilmaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АҚЛИ НОРАСОЛИК - (жиноят ҳуқуқида) ижтимоий хавфли қилмишни содир қилиш вақтида шахснинг руҳий касаллиги туфайли ўз ҳаракатлари юзасидан ўзига ҳисоб бера олмайдиган ва ўз ҳаракатларини идора қила олмайдиган ҳолати. А. н. икки мезон: тиббий (биологик) ва юридик мезон орқали аниқланади. Тиббий (биологик) мезон шахсда сурункали руҳий касалликни ёки руҳий ҳолатнинг вақтинча бузилганлиги ёхуд ақли заифлик ёки бошқача тарздаги руҳий касалликнинг мавжудлигини билдиради. Юридик мезон шахснинг ўз ҳаракатлари юзасидан ўзига ҳисоб бера олмаслиги (тафаккур мезони) ва ўз ҳаракатларини идора қила олмаслиги (иродавий мезон)дир. Шахсни руҳий касал деб ҳисоблаш учун тиббий ва юридик мезонларнинг зоҳирлиги талаб қилинади. Шахснинг руҳий касаллик ҳолатини аниқлаш учун суд-психиатрия экспертизаси тайинланади. Экспертиза шахсни ижтимоий хавфли қилмишни содир қилиш пайтида ақли норасо ҳолатда бўлган, деб хулоса берса, унинг қилмиши жиноят ҳисобланмайди ва жавобгарликка тортилмайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.