Aqli rasolik
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 853-b. — ziyouz.com
Aqli rasolik — odamning ruhiy jihatdan soğlom holati; jinoyat huquqida şaxsning sodir qilgan ijtimoiy xavfli qilmişini jinoyat deb hisoblaş va jinoiy javobgarlikka tortişning huhuqiy şartlaridan biri. Aqli raso şaxs har qanday jinoyatni sodir qilganda öz harakat yoki harakatsizligining jinoyat ekanligini anglaydi va undan kelib çiqadigan oqibatni biladi. Jinoyat huquqida jinoyat uçun javobgar böla oladigan A. r.ning ikki mezoni nazarda tutilgan bölib, bular kişi jinoyat sodir qiliş paytida öz qilmişining ijtimoiy xavfli xususiyatini anglagani; öz harakatlarini boşqara olganligidir. Jinoyat sodir qilgan şaxsni javobgarlikka tortiş masalasi qöyilgan vaqtda uning aqli rasoligi tekşirib kuriladi. Agar jinoyat işini tergov qiliş yoki sudda kuriş paytida uning aqli rasoligiga şubha tuğilsa, sud-psixiatriya ekspertizasi tayinlanadi, u şaxsni akli raso deb xulosa bersa, uni jinoiy javobgarlikka tortiş masalasi qöyiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АҚЛИ РАСОЛИК — одамнинг руҳий жиҳатдан соғлом ҳолати; жиноят ҳуқуқида шахснинг содир қилган ижтимоий хавфли қилмишини жиноят деб ҳисоблаш ва жиноий жавобгарликка тортишнинг ҳуҳуқий шартларидан бири. Ақли расо шахс ҳар қандай жиноятни содир қилганда ўз ҳаракат ёки ҳаракатсизлигининг жиноят эканлигини англайди ва ундан келиб чиқадиган оқибатни билади. Жиноят ҳуқуқида жиноят учун жавобгар бўла оладиган А. р.нинг икки мезони назарда тутилган бўлиб, булар киши жиноят содир қилиш пайтида ўз қилмишининг ижтимоий хавфли хусусиятини англагани; ўз ҳаракатларини бошқара олганлигидир. Жиноят содир қилган шахсни жавобгарликка тортиш масаласи қўйилган вақтда унинг ақли расолиги текшириб курилади. Агар жиноят ишини тергов қилиш ёки судда куриш пайтида унинг ақли расолигига шубҳа туғилса, суд-психиатрия экспертизаси тайинланади, у шахсни акли расо деб хулоса берса, уни жиноий жавобгарликка тортиш масаласи қўйилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.