Arab davlatlari uyuşmasi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 584-b. — ziyouz.com
Arab davlatlari uyuşmasi - 1945 y.da arab davlatlari siyosiy yönalişlarini muvofiqlaştiriş, ular mustaqilligi va suverenitetini himoya qiliş, iqtisodiy, ijtimoiy hamda madaniy aloqa sohalarida hamkorligini rivojlantiriş maqsadida tuzilgan mintaqaviy taşkilot. A.d.u.ga Yaqin Şarq va Şim. Afrikaning mustaqil arab mamlakatlari uyuşgan. A.d.u. taşkilotçilari — Misr, Suriya, Iroq, Iordaniya, Livan, Saudiya Arabistoni va Yaman Respublikasidir. Keyinroq Ad.u.ga Jazoir, Bahrayn, Jibuti, Quvayt, Liviya, Mavritaniya, Marokaş, Qatar, Somali, Sudan, Tunis, Birlaşgan Arab Amirliklari, Yaman Xalq Demokratik Respublikasi, şuningdek Falastin Ozodlik Taşkiloti a'zo böldi.
A.d.u.ning rahbar organi — Kengaş (Majlis) hisoblanadi, uning tarkibiga har a'zo mamlakatdan bitta vakil kiritiladi. Kengaş öz majlislarini bir yilda ikki marta ötkazadi. Hamma a'zolar uçun majburiy qarorlar faqat yakdil ovoz b-n qabul qilinadi. Köpçilik ovoz b-n qabul qilingan qarorlar bularni qöllab-quvvatlab ovoz bergan mamlakatlar uçungina majburiydir. Kengaş huzurida bir neça doimiy işçi qömita va qator ixtisoslaşgan taşkilotlar tuzilgan, ular iqtisodiy va ijtimoiy hamkorlik masalalari b-n şuğullanadi, umumiy loyiha va dasturlar ustida işlaydi. A.d.u. Kotibiyatini Boş kotib boşqaradi. A.d.u- boşqaruv idorasi Qohira (Misr)da joylaşgan. A.d.u. BMT huzuridagi kuzatuvçi taşkilot mavqeiga ega. 1960—70 y.larda A.d.u. a'zolarining soni köpaydi, ular iqtisodiy qudrati mustahkamlanib, umumiqtisodiy va siyosiy manfaatlari kuçaydi. Şu tufayli A.d.u. doirasida arab davlatlari hamkorligi kengaydi. Uyuşmaning umumarab bozori, Arab Taraqqiyot banki, arablararo öquv yurtlari, Narkotiklarga qarşi kuraş olib boruvçi arab byurosi va «Arab press» axborot byurosini tuziş böyiça dasturlar işlab çiqildi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРАБ ДАВЛАТЛАРИ УЮШМАСИ - 1945 й.да араб давлатлари сиёсий йўналишларини мувофиқлаштириш, улар мустақиллиги ва суверенитетини ҳимоя қилиш, иқтисодий, ижтимоий ҳамда маданий алоқа соҳаларида ҳамкорлигини ривожлантириш мақсадида тузилган минтақавий ташкилот. А.д.у.га Яқин Шарқ ва Шим. Африканинг мустақил араб мамлакатлари уюшган. А.д.у. ташкилотчилари — Миср, Сурия, Ироқ, Иордания, Ливан, Саудия Арабистони ва Яман Республикасидир. Кейинроқ Ад.у.га Жазоир, Баҳрайн, Жибути, Қувайт, Ливия, Мавритания, Марокаш, Қатар, Сомали, Судан, Тунис, Бирлашган Араб Амирликлари, Яман Халқ Демократик Республикаси, шунингдек Фаластин Озодлик Ташкилоти аъзо бўлди.
А.д.у.нинг раҳбар органи — Кенгаш (Мажлис) ҳисобланади, унинг таркибига ҳар аъзо мамлакатдан битта вакил киритилади. Кенгаш ўз мажлисларини бир йилда икки марта ўтказади. Ҳамма аъзолар учун мажбурий қарорлар фақат якдил овоз б-н қабул қилинади. Кўпчилик овоз б-н қабул қилинган қарорлар буларни қўллаб-қувватлаб овоз берган мамлакатлар учунгина мажбурийдир. Кенгаш ҳузурида бир неча доимий ишчи қўмита ва қатор ихтисослашган ташкилотлар тузилган, улар иқтисодий ва ижтимоий ҳамкорлик масалалари б-н шуғулланади, умумий лойиҳа ва дастурлар устида ишлайди. А.д.у. Котибиятини Бош котиб бошқаради. А.д.у- бошқарув идораси Қоҳира (Миср)да жойлашган. А.д.у. БМТ ҳузуридаги кузатувчи ташкилот мавқеига эга. 1960—70 й.ларда А.д.у. аъзоларининг сони кўпайди, улар иқтисодий қудрати мустаҳкамланиб, умумиқтисодий ва сиёсий манфаатлари кучайди. Шу туфайли А.д.у. доирасида араб давлатлари ҳамкорлиги кенгайди. Уюшманинг умумараб бозори, Араб Тараққиёт банки, араблараро ўқув юртлари, Наркотикларга қарши кураш олиб борувчи араб бюроси ва «Араб пресс» ахборот бюросини тузиш бўйича дастурлар ишлаб чиқилди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.