Aragon
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 594-b. — ziyouz.com
Aragon — Ispaniyaning şim.- şarqidagi tarixiy viloyat. 9-a.da Rekonkista jarayonida A. grafligi barpo etilgan. 1035 y.dan A. qirollik, 1137 y. şaxsiy uniya asosida Barselona grafligi b-n birlaşgan. 1164 y. Barselona graflari A. qirollari bölganlar hamda Kataloniyaning barça yerlarini qirollik tarkibiga qöşib olganlar. 13 — 15-a.larda A. qöşinlari Balear o.lari, Valensiya, Sitsiliya, Sardiniya, Neapolni bosib olgan. A. va Kastiliyaning 1479 y.dagi sulolaviy uniyasi, yagona davlat — Ispaniyani barpo etilişiga olib kelgan. Mayd. 47,7 ming km2. Aholisi 1,2 mln. kişi (1991). A. Ispaniyada aholi eng siyrak yaşaydigan viloyat.
Toğlarida qönğir kömir, temir rudasi, uran, boksit, oltingugurt, marganets konlari mavjud. toğ daryolariga qator GESlar qurilgan. Qönğir kumir b-n işlaydigan issiqlik elektr markazlari bor. Qönğir kumir qazib çiqariş jihatidan (yiliga taxm. 1 mln. t) A. Ispaniyada 1-örinda turadi. Oxos-Negros temir ruda havzasi A. iqtisodiyotida muhim örin tutadi. A. ning birdan-bir sanoat markazi Saragosa ş. Bu yerda oziq-ovqat va yengil sanoat b-n birgalikda metallsozlik va kimyo sanoati korxonalari mavjud. Aholining 2/3 qismi q. x.da işlaydi. Viloyatda zaytunzorlar, tok-zorlar, qand lavlagi va donli ekinlar yetiştiriladi. Saragosa — havo yöllarining yirik tuguni.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРАГОН — Испаниянинг шим.- шарқидаги тарихий вилоят. 9-а.да Реконкиста жараёнида А. графлиги барпо этилган. 1035 й.дан А. қироллик, 1137 й. шахсий уния асосида Барселона графлиги б-н бирлашган. 1164 й. Барселона графлари А. қироллари бўлганлар ҳамда Каталониянинг барча ерларини қироллик таркибига қўшиб олганлар. 13 — 15-а.ларда А. қўшинлари Балеар о.лари, Валенсия, Сицилия, Сардиния, Неаполни босиб олган. А. ва Кастилиянинг 1479 й.даги сулолавий унияси, ягона давлат — Испанияни барпо этилишига олиб келган. Майд. 47,7 минг км2. Аҳолиси 1,2 млн. киши (1991). А. Испанияда аҳоли энг сийрак яшайдиган вилоят.
Тоғларида қўнғир кўмир, темир рудаси, уран, боксит, олтингугурт, марганец конлари мавжуд. тоғ дарёларига қатор ГЭСлар қурилган. Қўнғир кумир б-н ишлайдиган иссиқлик электр марказлари бор. Қўнғир кумир қазиб чиқариш жиҳатидан (йилига тахм. 1 млн. т) А. Испанияда 1-ўринда туради. Охос-Негрос темир руда ҳавзаси А. иқтисодиётида муҳим ўрин тутади. А. нинг бирдан-бир саноат маркази Сарагоса ш. Бу ерда озиқ-овқат ва енгил саноат б-н биргаликда металлсозлик ва кимё саноати корхоналари мавжуд. Аҳолининг 2/3 қисми қ. х.да ишлайди. Вилоятда зайтунзорлар, ток-зорлар, қанд лавлаги ва донли экинлар етиштирилади. Сарагоса — ҳаво йўлларининг йирик тугуни.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.