Aram Iliç Xaçaturyan
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 92-b. — ziyouz.com
Xaçaturyan Aram Iliç (1903.6.6, Tbilisi yonidagi Kojori kişloği — 1978.1.5, Moskva, Yerevanda dafn etilgan) — kompozitor, dirijyor. Millati arman. Xalq artisti (1954), Mehnat Qahramoni (1973), Armaniston (1938), Rossiya (1944), Özbekiston (1967)da xizmat körsatgan san'at arbobi. Moskva konservatoriyasini tugatgan (1934). Gnesinlar nomidagi Musiqaped. inti hamda Moskva konservatoriyasida (1950 y.dan) dare bergan (1952 y.dan prof.). X. musiqasi öta jöşqinligi, hayotbaxşligi, kuylar jozibadorligi, garmoniya va orkestr böyoqlarining rangbarangligi bilan ajralib turadi. Ijodida Kavkaz xalqlari (ayniqsa, arman) musiqa (gusanlar, oşiqlar san'ati va b.) an'analarini zamonaviy kompozitorlik ijodiyoti tamoyillari bilan uzviy boğlab, öziga xos uslubini yaratişga erişgan. Fortepiano (1936), skripka (1940), violonçel va orkestr uçun (1946) konsertlari, «Gayane» (1942, birinçi milliy baleti) va «Spartak» (1954) baletlari, simfonik syuitalar («Maskarad», 1944 va b.) dunyoga maşhur. Şuningdek, X. 3 simfoniya (1934—47), 3 konsertrapsodiya (1961— 68), kamer asarlar, qöşiklar, spektakl va kinofilmlarga musiqa va b. muallifi. Özbek va Kavkaz xalq kuylari asosida trio (1932), «Rake syuitasi» (1933) ni yaratgan. Italiya, Germaniya va b. san'at akademiyalarining faxriy a'zosi. Dirijyor sifatida Yevropa, Amerika, Şim. Afrika, Osiyo mamlakatlarida gastrolda bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАЧАТУРЯН Арам Ильич (1903.6.6, Тбилиси ёнидаги Кожори кишлоғи — 1978.1.5, Москва, Ереванда дафн этилган) — композитор, дирижёр. Миллати арман. Халқ артисти (1954), Меҳнат Қаҳрамони (1973), Арманистон (1938), Россия (1944), Ўзбекистон (1967)да хизмат кўрсатган санъат арбоби. Москва консерваториясини тугатган (1934). Гнесинлар номидаги Мусиқапед. инти ҳамда Москва консерваториясида (1950 й.дан) даре берган (1952 й.дан проф.). X. мусиқаси ўта жўшқинлиги, ҳаётбахшлиги, куйлар жозибадорлиги, гармония ва оркестр бўёқларининг рангбаранглиги билан ажралиб туради. Ижодида Кавказ халқлари (айниқса, арман) мусиқа (гусанлар, ошиқлар санъати ва б.) анъаналарини замонавий композиторлик ижодиёти тамойиллари билан узвий боғлаб, ўзига хос услубини яратишга эришган. Фортепиано (1936), скрипка (1940), виолончель ва оркестр учун (1946) концертлари, «Гаяне» (1942, биринчи миллий балети) ва «Спартак» (1954) балетлари, симфоник сюиталар («Маскарад», 1944 ва б.) дунёга машҳур. Шунингдек, X. 3 симфония (1934—47), 3 концертрапсодия (1961— 68), камер асарлар, қўшиклар, спектакль ва кинофильмларга мусиқа ва б. муаллифи. Ўзбек ва Кавказ халқ куйлари асосида трио (1932), «Раке сюитаси» (1933) ни яратган. Италия, Германия ва б. санъат академияларининг фахрий аъзоси. Дирижёр сифатида Европа, Америка, Шим. Африка, Осиё мамлакатларида гастролда бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.