Araqi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 602-b. — ziyouz.com
Araqi — me'moriy bezak; binolarni bezaşda işlatiladigan handasiy naqş. Işlanişi jihatidan muqarnas, şarafani eslatadi. Çizmasining soddaligi, kam qatlamligi va qatlamlarni boğlovçi handasiy şakllarning yotiq, qiya öyilişi (yelpiğiçsimon bölişi) b-n ulardan farq qiladi. Şarq, jumladan, Özbekiston me'morligida keng qöllaniladi. 5, 6, 7, 8 va undan ortiq burçakli yulduzlari bölişi mumkin. Muqarnas kabi yarim aylana, aylanali joylar — tokça, taxmon va eşik tepalariga, şarafa singari tekis devor yoki taxtaga yonma-yon takrorlanib, davom ettirib işlanadi. A. ganç va yoğoç öymakorligida keng tarqalgan. Mas, Usta Şirin Murodov bezagan Toşkent kuranti karnizi (1947). ğozir yoğoçga öyib yoki böyab işlanadigan A.ning sodda turi keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРАҚИ — меъморий безак; биноларни безашда ишлатиладиган ҳандасий нақш. Ишланиши жиҳатидан муқарнас, шарафани эслатади. Чизмасининг соддалиги, кам қатламлиги ва қатламларни боғловчи ҳандасий шаклларнинг ётиқ, қия ўйилиши (елпиғичсимон бўлиши) б-н улардан фарқ қилади. Шарқ, жумладан, Ўзбекистон меъморлигида кенг қўлланилади. 5, 6, 7, 8 ва ундан ортиқ бурчакли юлдузлари бўлиши мумкин. Муқарнас каби ярим айлана, айланали жойлар — токча, тахмон ва эшик тепаларига, шарафа сингари текис девор ёки тахтага ёнма-ён такрорланиб, давом эттириб ишланади. А. ганч ва ёғоч ўймакорлигида кенг тарқалган. Мас, Уста Ширин Муродов безаган Тошкент куранти карнизи (1947). ғозир ёғочга ўйиб ёки бўяб ишланадиган А.нинг содда тури кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.