Arbuzov reaksiyasi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 603-b. — ziyouz.com
Arbuzov reaksiyasi - 3 valentli fosfor efirlari (fosfitlar, fosforitlar, fosfinlar va ular ayrim hosilalari)ning alkillovçi yoki aril-lovçi reagentlar ta'sirida fosfor — uglerod boği hosil qilib qayta guruhlanişi natijasida 5 valentli fosfor birikmalariga aylaniş reaksiyasi.
A.r.da alkillovçi va arillovçi moddalar sifatida alkil-va alkilengalogenidlar geterotsiklik birikmalarining galogenli hosilalari, karbon kislotalar angidridlari va b. işti-rok etişi mumkin. A.r. fosfor — uglerod boğli birikmalar, pestitsidlar, şifobaxş preparatlar, ekstragentlar va b. moddalarni olişda keng qöllaniladi. Reaksiyani A. Ye. Arbuzov 1905 y.da kaşf qilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АРБУЗОВ РЕАКЦИЯСИ - 3 валентли фосфор эфирлари (фосфитлар, фосфоритлар, фосфинлар ва улар айрим ҳосилалари)нинг алкилловчи ёки арил-ловчи реагентлар таъсирида фосфор — углерод боғи ҳосил қилиб қайта гуруҳланиши натижасида 5 валентли фосфор бирикмаларига айланиш реакцияси.
А.р.да алкилловчи ва арилловчи моддалар сифатида алкил-ва алкиленгалогенидлар гетероциклик бирикмаларининг галогенли ҳосилалари, карбон кислоталар ангидридлари ва б. ишти-рок этиши мумкин. А.р. фосфор — углерод боғли бирикмалар, пестицидлар, шифобахш препаратлар, экстрагентлар ва б. моддаларни олишда кенг қўлланилади. Реакцияни А. Е. Арбузов 1905 й.да кашф қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.